|
SVEDO[TVA Istorijata ne e samo minato VENETITE - PREDCI NA SLOVENITE Pi{uva: Aleksandar DONSKI
P rodol`uvame so temata od minatiot broj vo vrska so prepiskata so italijanskiot istori~ar Xankarlo Tomezoli vo vrska so Venetite.Po mojot op{iren odgovor, ve}e na 28.05. 2001 sleduva{e novo pismo od ovoj italijanski istori~ar, ~ija sodr`ina ja prilo`uvam: Po~ituvan g-dine Donski, Mnogu Vi blagodaram za Va{eto pismo, koe go pro~itav so ogromen interes. I jas smetam deka e vistinsko zadovolstvo da diskutirame za drevniot narod Veneti. Poradi golemiot broj na, za mene, novi podatoci {to mi gi isprativte, a koi direktno ili indirektno se odnesuvaat na Venetite, se nadevam deka nema da Vi pre~i, dokolku Va{eto pismo go prezentiram pred ~lenovite na klubot "Veneti" vo Minhen (Germanija). Ve molam da me izvestite dali imam dozvola da go storam toa? Spored moite soznanija, vo bliskoto minato (okolu 1970 godina) teorijata deka Venetite bile ilirsko pleme, be{e zapostavena vo odnos na teorijata deka tie bile italsko pleme, sli~no na Latinite. Duri od ne taka odamna (okolu 1995 godina) se pojavi nova teorija, spored koja Venetite bea tretirani kako predci na Slovenite, kako i na sovremenite Veneti od italijanskata oblast Veneto. Vo moevo sledno pismo }e Vi ispratam pove}e detali okolu ovie teorii. Se soglasuvam so Vas deka rekonstrukcijata na potekloto i razvitokot na drevnite Veneti denes pretstavuva vistinska te{kotija, a vidov i deka vo Va{eto pismo pi{uvate deka nemate informacii za drevnite Veneti vo severna Italija. Dosega imam sobrano golem broj napisi i knigi (na razli~ni jazici: francuski, angliski, germanski, italijanski) koi se odnesuvaat na Venetite, koi `iveele vo Francija (Bretawa), severna Italija (Veneto), Slovenija i Avstrija. Seto ova go snimiv na CD, nasloveno kako "Arhiva za Venetite". Bi sakal da Vi ispratam kopija od ova CD bez nikakva nadoknada. Ve molam da mi ja ispratite Va{ata adresa. Najdobri pozdravi, X. Tomezoli. Nedolgo po ova, mu isprativ novo pismo na g. Tomezoli, koe glasi: Po~ituvan g-dine Tomezoli, Me raduva toa {to ste na{le interesni informacii vo moeto prethodno pismo. Se razbira deka mo`ete toa pismo da go poka`ete vo Va{iot klub ili da go objavite vo nekoj Internet-forum. I ne samo toa pismo, tuku i s# drugo {to }e dobiete od mene. A, sega dozvolete mi da Vi odgovoram na Va{eto pismo. Vie pi{uvate deka teorijata za vrskite pome|u Venetite i Slovenite e nova i deka se pojavila vo 1995 godina. No, ovaa teorija e daleku postara. Vo momentov pred mene se nao|aat dve knigi. Prvata e objavena vo Skopje vo 1985 godina. Nejzin avtor e d-r Stjepan Antoljak - poznat hrvatski istori~ar, koj `ivee{e vo Makedonija i koj be{e stru~wak za srednovekovnata makedonska istorija. Vo ovaa negova kniga (obemen trud na 985 stranici, nasloven kako "Srednovekovna Makedonija"), na str. 99 vo podnaslovot "Doa|aweto na Slovenite na Balkanot", toj pi{uva deka Slovenite porano bile poznati pod imeto Veneti, a istoto go pi{uva i na slednata stranica. Od ova mo`e da se vidi deka ovoj poznat istori~ar ja prifatil teorijata za vrskite pome|u Slovenite i Venetite. Patem da ka`am deka vo knigata toj ne gi spomenuva pove}e Venetite, bidej}i negova specijalnost e srednovekovna Makedonija, no va`no toj, kao seriozen avtor, ja prifatil ovaa teorija. Potsetuvam deka knigata e objavena vo 1985 godina, no trudovite vo nea pretstavuvaat kolekcija od negovi dela, napi{ani mnogu porano.D-r Antoljak po~ina pred nekolku godini. Negovite trudovi se dlaboko po~ituvani od makedonskata, no i od hrvatskata istoriografija. VENETITE VO SOVETSKATA ISTORIOGRAFIJA No, ajde da odime u{te podlaboko vo minatoto vo vrska so postoeweto na ovaa teorija. Vtorata kniga {to ja imam pred sebe e objavena vo Belgrad vo 1947 godina. Taa e naslovena kako "Bratstvoto na Slovenite". Vo vtorata polovina na 40-tite godini na 20 vek, postoelo silno dvi`ewe vo slovenskite komunisti~ki zemji za forsirawe i glorificirawe na s# {to e povrzano so Slovenite. Vo takvi uslovi, vo vremeto na Stalin, no i na drugite slovenski komunisti~ki lideri, kako {to se: Tito, Dimitrov i drugi, vo periodot na nekolku godini, sekoja godina bil odr`uvan samit pome|u najvisokite slovenski politi~ki lideri i vode~ki inteklektualci. Vo 1947 godina vakov samit se odr`al i vo Belgrad, a tamu iznesenite proslovenski referati od razni oblasti, se objaveni vo golema kniga (Zbornik). Toa e knigata {to stoi pred mene. Vsu{nost, seto ova po malku mirisalo i na rasizam, koj mo`ebi pomalku bil i razbirliv, vo smisla na prirodna reakcija po zavr{uvaweto na Vtorata svetska vojna, t.e. po periodot vo koj Hitler gi proglasi Slovenite kako "ponizok narod", sli~no na Evreite. Zna~i, vo site trudovi na ovoj Zbornik Slovenite i slovenstvoto se glorificirani. No, komunistite mnogu brgu se otka`aa od vakvite nacionalisti~ki samiti, sfa}aj}i deka na toj na~in mo`at da gi zagubat neslovenskite komunisti, kako svoi sojuznici, pa taka epizodata so ovie samiti zaekoga{ ostana vo istorijata. No, seto ova go napi{av poradi odredena pri~ina, koja sega }e Vi ja spomnam. Vo ovoj Zbornik (na stranicite 696 -710) e objaven istoriskiot trud od sovetskiot istori~ar Valentin Ditjakin. Naslovot na ovoj trud e "Sovetskata nauka za potekloto na slovenite". Vo svojot trud, pome|u drugoto, prof. Ditjakin pi{uva: "Vo istoto vreme, ili ne{to porano, stanuvaat poznati imiwata i na drugite predci na slovenskite narodi. Toe se Venedi, Veneti, koi gi znaat Herodot i Sofokle (5. vek p.n.e.).". Od ovoj izvadok, pred nas se pojavuva edno mnogu interesno soznanie. Ne stanuva zbor samo za podatokot deka teorijata za vrskite, t.e. zaedni~koto poteklo pome|u Venetite i Slovenite e mnogu postara od 1995 godina, tuku - {to e u{te pova`no - gledame deka ovaa teorija bila oficijalna teorija vo SSSR, barem vo vremeto na Stalin. Ako znaeme kako vladeeja komunistite (diktatura i direktivi vo site oblasti, vklu~itelno i vo istoriografijata), }e mora da se soglasime deka ovaa teorija i navistina bila oficijalna teorija vo SSSR vo odnos na potekloto na Slovenite. Prakti~no bilo nevozmo`no vo tie vremiwa (no i vo sekoe drugo vreme na vladeewe na komunistite) nekoj da objavi ne{to {to ne e vo soglasnost so interesite na vladeja~kata oligarhija. Toa zna~i deka ovaa teorija bila prifatena od celokupnata toga{na sovetska istoriografija (pa duri i po{iroko, znaej}i deka trudot na prof. Ditjakin bil prifaten kako eden vid "oficijalen istoriski stav" vo seslovenskoto dvi`ewe, t.e. na samitot vo Belgrad, a i znaej}i {to zna~el zborot na SSSR za pomalite komunisti~ki zemji). SVEDO[TVOTO NA JORDANES No, teorijata za vrskite pome|u Venetite i Slovenite ima u{te postari koreni. Kako {to vo prodol`enie pi{uva prof. Ditjakin, svedo{tvo za zaedni~koto poteklo na Venetite i na Slovenite za prv pat go prezentiral gotskiot (germanski) srednovekoven istori~ar Jordanes, ~ii dela mo`ete da gi najdete i na Internet. Eve {to zapi{al Jordanes vo vrska so ova: "Dakija e za{titena so strmnite Alpi (Karpatite, z.m.) vo vid na venec. Od nivnata leva strana, koja e svrtena kon sever i od po~etokot na rekata Vistula, vo ogromno prostranstvo `ivee mnogubrojniot narod Veneti. Navistina nivnite imiwa se menuvaat spored razli~nite rodovi i mesta, no tie glavno se narekuvaat kako Sloveni i Anti. Slovenite `iveat... od Mursijanskoto Ezero (dene{en Balaton, z.m.), duri do Dnestar i na sever do Visla...". I ponatamu, od istiot avtor: "Navistina, kako {to rekovme na po~etokot od izlagaweto ili vo spisokot na plemiwata, tie bile od edno isto poteklo, a sega se javuvaat pod tri imiwa: Veneti, Anti i Slavini". No, sepak mnogu pra{awa ostanuvaat neodgovoreni. Posebno pra{aweto {to ve}e go spomnav vo vrska so mo`nite vrski pome|u dene{nite severni Italijanci (kako priznati potomci na Venetite) i "slovenskite" narodi. Dali pome|u niv ima nekakvi vrski? Zo{to toga{ zboruvaat razli~ni jazici? Isto taka, koga zboruvame za Slovenite, da Vi ka`am deka vo jazikot na drevnite Makedonci (originalniot jazik {to go zboruval Aleksandar Makedonski, t.e. negoviot maj~in jazik) postojat izvesen broj zborovi koi navistina se mnogu sli~ni (pa duri i isti) so dene{nite makedonski zborovi. ]e me raduva dokolku mi ispratite materijali vo vrska so Venetite (posebno ako se na angliski). Vi blagodaram za toa i Vi ja ispra}am mojata adresa. Pozdrav, A.D. Na 30.05. 2001 go dobiv sledniot odgovor: Po~ituvan g-dine Donski, Ve}e podgotviv za Vas kopija od moeto CD, nasloveno kako "Arhiva za Venetite", kako i kopija od materijalite objaveni na simpoziumot pod naslov "Venetite vo Evropa", odr`an neodamna vo Minhen vo organizacija na klubot "Veneti". U{te vedna{ }e Vi gi ispratam ovie materijali. "Arhivata za Venetite" e kolekcija od napisi i knigi, a ima i brojni ilustracii od `ivotot na Venetite vo Francija, Italija, Slovenija i Avstrija. Jazikot na ovie materijali e razli~en. Knigata "La lingua Venetica" gi sodr`i site dosega poznati natpisi na venetskiot jazik so obid za nivni prevod. Preveduva~ot pretpostavuva deka venetskiot jazik bil sli~en so latinskiot. No, nasproti toa, }e najdete i poinakvi mislewa, spored koi, venetskiot jazik e tolkuvan kako slovenski od strana na d-r Ambro`i~, no i od strana na drugi avtori koi u~estvuvaa na spomenatiot simpozium. @alam {to tekstovite glavno se na francuski i na germanski.Postoi i edna neverojatno interesna kniga koja se zanimava so vrskite pome|u Venetite i Slovenite. Naslovot na ovaa kniga e "Venetite - prvi graditeli na Evropskata zaednica", koja nabrgu }e Vi ja isprati nejziniot preveduva~ na angliski, g-din Anton [kerbinc. ]e me raduva dokolku vo idnina vo "Arhivata na Venetite" bidat vklu~eni i napisi od Vas ili od drugi makedonski avtori, bez ogled na jazikot. So najdobri pozdravi, X. Tomezoli. Vo prodol`enie sleduva{e razmena na u{te nekolku pokratki pisma, vo koi go izvestiv g. Tomezoli deka vo Makedonija so istorijata na Venetite se zanimava d-r Ta{ko Bel~ev i deka ima objaveno kniga na taa tema. (Prodol`uva) |
|