ARHEOLOGIJA

Vo Narodna banka otvorena postojana muzejska postavka na moneti

OGLEDALO NA MAKEDONSKATA ISTORIJA

Pi{uva: Mileva LAZOVA

  • Izlo`bata vo Narodna banka izobiluva so golem broj na bronzeni, srebreni i zlatni moneti od site periodi.
  • Zbirkata sodr`i ne samo moneti od Anti~ka Makedonija, tuku tuka vleguvaat moneti koi bile vo pari~en optek na teritorijata na Makedonija. Hronolo{ki zapo~nuvaat od najraniot period so osnovaweto na pajonskite plemiwa i zavr{uva so otomanskoto kovawe so monetarnicite vo Kratovo, Ohrid i Skopje, veli Pero Josifovski, numizmati~ar vo Muzej na Makedonija i sorabotnik vo Narodna banka.

Vo Narodna banka na Makedonija e otvoren muzej koj ja sodr`i najgolemata numizmati~ka zbirka vo Makedonija. Vo postavkata se smesteni okolu 1.200 moneti, banknoti i hartii od vrednost {to se upotrebuvale na teritorijata na Makedonija od pred dve ipol iljadi godini, koga zapo~nalo kovaweto na moneti na na{ite prostori, pa s# do denes.

So ova, Narodna banka na Makedonija vostanovuva i muzejska dejnost, a vo ovaa zbirka ima moneti koi ili voop{to gi nema ili se vo isklu~itelno mal broj vo specijaliziranite zbirki od vakov vid. Toa zna~i deka Narodna banka poseduva i takvi moneti koi ne gi imaat ni muzeite vo Makedonija.

BOGATA ZBIRKA

Vo zbirkata se zastapeni bronzeni, srebreni i zlatni moneti od site periodi: od staromakedonski i pajonski moneti {to go opfa}a periodot od V vek pred Hrista, rimski denari - od prvi vek, pa nekade do kraj na V vek, ranovizantiski od VI do IX vek i srednovekoven period, od X do XIV vek. Potoa zastapeni se monetite {to se upotrebuvale vo petvekovnoto vladeewe na Osmanliite, kako i parite na Kralstvoto na Srbite, Hrvatite i Slovencite i bugarskite pari. Kako kontinutet me|u muzejskite eksponati se i parite od pari~niot sistem na biv{ata SFRJ. So poseben del e pretstaven pari~niot sistem na slobodna i nezavisna Makedonija i toa prvo preku bonovite, a potoa i so oficijalnata makedonska valuta - denarot.

Moneti od vremeto na Aleksandar III (336-323 godina pred Hrista)

Zlatni, srebreni i bronzeni moneti

Zbirkata sodr`i ne samo moneti od Anti~ka Makedonija, tuku tuka vleguvaat moneti koi bile vo pari~en optek na teritorijata na Makedonija. Hronolo{ki zapo~nuvaat od najraniot period so osnovaweto na pajonskite plemiwa i zavr{uva so otomanskoto kovawe so monetarnicite vo Kratovo, Ohrid i Skopje, veli Pero Josifovski, numizmati~ar vo Muzej na Makedonija i sorabotnik vo Narodna banka. Me|utoa, ovde mo`e da se zabele`at i emisii na evropski gradovi i dr`avi koi{to se na{le vo optek vo Makedonija od XVII, XVIII i XIX vek. Ottuka mo`e da se konstatira deka stanuva zbor za mnogu {iroka hronologija od dve iljadi i pestotini godini. Nie se obidovme vo toj koncept na odredeni temi da im dademe zna~ewe od istoriski i kulturen aspekt za Republika Makedonija. Pa, taka, istaknati se kovaweto na pajonskite plemiwa i kralevi, potoa kralevi na makedonskite gradovi i kako posebna tema sleduva kovaweto vo Makedonija vo vremeto na rimskoto vladeewe. Potoa, vizantiskoto kovawe, kako i kovaweto na samostojnite makedonski vladeteli vo XIV vek, na Kralot Marko, Volka{in itn.

SREBRENA OKTODRAHMA

Najvrednata i najskapo platena moneta dosega e srebrenata oktodrahma na pajonskoto pleme Lajai, {to poteknuva od 340 - 335 godina pred Hrista. Vakvi moneti ima samo pet vo svetot i toa vo Egipet, Anglija, Francija, Grcija i Makedonija. Taa e otkriena na svojata mati~na teritorija vo okolinata na Sveti Nikole. Me|utoa, postojat i drugi koi iako ne se tolku vredni i retki kako ovaa, sepak se zna~ajni i kako temi i kako pretstavi, dodava gospodinot Josifovski.

Za monetata na Lajaite postoi i eden kuriozitet, a toa e deka za nea doznal i britanskiot princ ^arls, pa sakal da ja otkupi od Bankata za da ja ima vo svojata numizmati~ka zbirka. Od preostanatite vredni moneti Narodna banka ja ima i najgolemata svetska javna zbirka na rimski moneti izrabotuvani vo kova~nicite na Stobi.

Moneti so likovi od makedonski vladeteli

Zbirkata na moneti vo Narodna banka sega ima okolu 13.000 par~iwa. Napravena e vo poslednive dve godini koga na inicijativa na guvernerot Qube Trpevski i direktorot na trezorot na Bankata, Dobri Mickovski, e donesena odluka Narodnata banka da vr{i otkup na stari moneti koi imaat numizmati~ka vrednost, otkako Narodna banka od Vladata dobi viza za otvorawe muzej koj e smesten vo holot na malata zgrada na Narodna banka na 250 kvadratni metri. Monetite se postaveni vo vitrini kakvi {to dosega nema vo Makedonija, izraboteni od hermatizirano drvo i kristalno antirefleksno staklo, a osvetleni so najsovremeni, profesionalni svetle~ki lampi. Za potrebite na Muzejot na pari pri Bankata napraveni se i najsovremeni konzervatorski laboratorii za ~istewe i konzervacija na monetite, kade ve}e se vraboteni i konzervatori.

Najgolemata zbirka na rimski moneti izrabotuvani vo kova~nicite na Stobi