ARHEOLOGIJA

Kontinuirani istra`uvawa na lokalitetot "Vardarski rid"

MONETI SO LIKOT NA ALEKSANDAR I FILIP II

Pi{uva: Mileva LAZOVA

  • Za prvpat na lokalitetot "Vardarski rid" pronajdeni se naodi od mermer - statui, glavi, delovi od noze za koi so ponatamo{na analiza }e bide otkrieno i vremeto od koga datiraat.
  • Stoata datira od IV vek pred Hrista, dolga e pedeset metri, {iroka ~etirinaeset, a dosega se otkrieni ~etiri prostorii i trem.

Na lokalitetot "Vardarski rid" vo okolinata na gradot Gevgelija ve}e podolg period intenzivno se raboti na doistra`uvawe i otkrivawe na naodi karakteristi~ni za ovoj lokalitet. Istra`uvawata se vr{at od strana na studenti od Institutot za istorija na umetnosta so arheologija, a isto taka anga`irani se arheolozi od {tipskiot i gevgeliskiot Muzej. Rakovoditel na istra`uvawata e profesor Dragi Mitrevski, od Institutot za istorija na umetnosta so arheologija, pri Filozofskiot fakultet, taka {to ovoj Fakultet za prvpat ima {ansa svoite studenti da gi naso~i kon tajnite na arheolo{kiot zanaet. Na ovoj na~in im se ovozmo`uva terensko educirawe na planot na arheolo{kite istra`uvawa.

Kampingot kade {to vo centarot se se~at dve ulici okolu koi se nao|ale objekti

Stoa (trgovski centar) ogromen kompleks so prodavnici

Rabotite na lokalitetot prodol`uvaat so brz napredok, blagodarej}i na sponzorstvoto od strana na "Mobimak". Dojdeno e do novi otkritija, novi naodi me|u koi se dvanaesette moneti ({est od vremeto na Filip II i {est od Aleksandrovoto vreme), potoa mermerniot stolb kako i u{te nekolku delovi od statui koi s# u{te ne se definirani i datirani.

OLTAR I TEGULI

Lena Popovska e apsolvent na Institutot za istorija na umetnosta so arheologija koja zaedno so svoite kolegi na ovoj lokalitet istra`uva na t.n. sektor 18.

Rabotime na sektorot 18 kade {to porano bil kampingot koj datira od helenisti~ki period, veli Popovska. Vo centarot se se~at dve ulici okolu koi se nao|ale objekti. Edniot objekt se nao|a na ju`nata strana, a drugite dva na severnata. Ju`niot objekt zasega e dosta interesen zatoa {to ima prostorija so oltaren del i odredeni teguli kade {to najverojatno bile postaveni pronajdenite terakoti. Dosega nemame pronajdeno nitu edna cela terakota, tie se vo fragmenti. Istra`eni se dve fazi. Koga objektot so oltar~eto i spomenatite objekti egzistirale, toga{ bila vo funkcija ulicata. Vo ednata faza, koja e porana, pronajdeni se tegulite neposredno pod betonot. Vo taa faza ulicata ja izgubila funkcijata i bila zatrupana so {ut. Ovde e pronajden i mermeren stolb koe e prvo par~e kamena plastika najdeno na ovoj lokalitet. Upotreben e sekundarno vo poslednata faza od `ivotot, no s# u{te ne e datiran. Od ova nivo pronajdeni se i moneti koi s# u{te ne se pro~itani, me|utoa stanuva zbor za po~etokot na prviot vek pred Hrista.

Spored studentot Popovska, najverojatno gradot stradal vo nemirite {to se vodele okolu makedonskite gradovi severno od Solun so Rimjanite vo 80-tite godini pred Hrista.

STOA

Emil Slamkov, kustos - arheolog od Narodniot muzej vo Gevgelija, i Traj~e Nacev, vi{ konzervator-arheolog od Zavodot i Muzej od [tip se del od ekipata koi rabotat na vtoriot sektor kade {to se nao|a stoata (trgovski centar). Po~nato e so iskopuvawe u{te vo 1995 godina so amerikanskata ekipa od Huston, koga bil otkrien severniot del na stoata i do den dene{en s# u{te se istra`uva. Arheologot Slamkov koj e rakovoditel na sektorot govore{e za stoata (trgovski centar) ogromen kompleks so prodavnici.

Dvanaesette moneti od koi na ednata se ~ita imeto Filip II

Za prvpat otkrien mermeren stolb

Go istra`uvame nejziniot isto~en del koj{to s# u{te ne e celosno istra`en. Stoata datira od IV vek pred Hrista. Vo prvata faza po~nata e izgradbata za vreme na Filip II i Aleksandar, a vtorata faza - dogradbata e vo vremeto na Kasander, veli Slamkov. Dolga e pedeset metri na ~etirinaeset, a dosega se otkrieni ~etiri prostorii i trem. Vo edna od prostoriite imame pronajdeno malteren pod t.e podloga za mozaik koj ne stignale da go napravat, a kaj drugite dve prostorii podnoto nivo bilo izraboteno od nepe~ena tula. Najnovo vo otkritijata se delovi od mermer - statui, glavi, delovi od noze za koi so ponatamo{na analiza }e bide otkrieno i vremeto od koga datiraat. Pronajdeni se i moneti so likot na Aleksandar i Filip II.

Traj~e Nacev koj e vi{ konzervator-arheolog od Zavodot i Muzej od [tip objasnuva za konzervacijata na Vardarski rid koja e zapo~nata vo 2001 godina.

Ovaa godina sme pri kraj so prvata faza na konzervatorski raboti koja se izveduva vo tri fazi, veli Nacev. Spored proektot izraboten za konzervacija i delumna rekonstrukcija na stoata vo prvata faza se vr{e{e sanirawe na temelnite partii, vo vtorata faza formirawe na dolnite partii od yidot koi{to go formiraa cokleto i vo tretata faza po~navme so rekonstrukcija na del od yidovite na stoata. So rekonstrukcijata na del od objektot treba da se rekonstruiraat do pokriv dve prostorii nare~eni 2 i 3, dodeka na drugite delovi od stoata, na isto~niot i zapadniot del, }e se izvede samo delumna rekonstrukcija na yidovite.

Ovoj lokalitet vo sebe krie u{te mnogu arheolo{ki tajni koi so tek na ponatamo{nite istra`uvawa sigurno }e se dojde do interesni i zna~ajni otkritija i soznanija.