KULTURA

"Liderstvoto vo Armijata" na major Zvonko Dodevski nameneta za sekoj makedonski ~itatel

VISTINSKI ^OVEK NA VISTINSKO MESTO

Pi{uva: Mileva LAZOVA

  • Spored major Dodevski, nitu eden ~ovek ne mo`e vo momentot da bide lider, ambasador, minister ili pretsedatel na dr`ava ako pred toa nema silna teoretska i prakti~na osnova.
  • Lojalnost, ve{tina, dol`nost i ~est se ~etirite osnovni belezi so koi eden lider - voda~ mo`e da ja dostigne uspe{nosta.

Major Zvonko Dodevski, vraboten vo Armijata na Republika Makedonija, vo slobodnoto vreme se oprobal i kako pisatel, a potvrda za toa e negovata kniga "Liderstvoto vo Armijata". Deloto koe e na makedonski jazik i go obrabotuva liderstvoto i menaxmentot na sovremen na~in, gospodinot Dodevski uspeal na makedonskata publika, pred s# na ARM, da im prezentira edna makedonska kniga prva od vakov tip kaj nas.

Ovoj trud ima cel kaj stare{inite na site ramni{ta da formira stav deka liderstvoto se u~i. Samo taka stare{inite }e mo`at da gi prepoznaat liderskite sposobnosti kaj sebe i kaj drugite. Taka otkrienite lideri so natamo{no usovr{uvawe i pravilno vodewe vo slu`bata da bidat postaveni na komandni dol`nosti. Toa bi zna~elo "vistinskiot ~ovek da se postavi na vistinsko mesto".

PREDZNAEWE

Inspiracijata za da ja napi{am ovaa kniga koja za mene pretstavuva `ivotno delo potekna odvnatre, veli majorot Dodevski. Idejata da napi{am edna vakva kniga vo mene tlee{e podolg period. I kako {to veli eden kineski general, Sun Cu Vu, "Ona po {to se razlikuvaat mudrite generali i vladeteli od drugite lu|e e prethodnito znaewe", iskustvoto i predznaewata koi se vgradeni vo mene ve}e 20 godini gi iskoristiv kako temel vo knigata. Zna~i, ne mo`eme vo momentov da bideme ambasadori, ministri, ata{ea ili pretsedateli na dr`avi ako pred toa nemame silna teoretska osnova i isto taka ne pomalku va`na druga osnova, a toa e da imame edno `ivotno iskustvo, odnosno da bideme i prakti~ari. Za `al, ona {to se slu~uva poslednite deset godini vo Makedonija e faktot deka e preplavena od teoreti~ari, me|utoa koga treba da se zeme bajrakot i da se izleze na poziciite, ne mislam samo vo borba, tuku i da se sprovede ne{to vo delo, tuka silata pa|a.

Samata voena nauka i ve{tina spa|a vo sistemot na organizaciskite raboti. Prva ve{tina e rakovodeweto denes popoznato kako liderstvo. Vo knigata se obraboteni rangovite na komanduvawe - od komandir na oddelenieto do komandir na brigadata. Toa ja pretstavuva sr`ta, jadroto na knigata, me|utoa taa ima {irok spektar na teoretska gra|a koja e bitna i koja mo`e so eden transver na znaewe lesno da se primeni vo site sferi na `iveewe ne samo vo armiskite strukturi, vo semejstvoto, tuku i kaj pretsedatelot na dr`avata.

Principite na rakovodewe so nekoja organizacija se sekade ednakvi, me|utoa primenata e razli~na. Na primer, vo ARM primenata na principite e sosema razli~na i ne mo`e da bide ista vo sporedba so edno u~ili{te, politi~ka partija itn., dodava major Dodevski. Ako se povedeme na mototo na knigata koe glasi "Vistinskiot ~ovek da se postavi na vistinsko mesto", toa zna~i deka osven {to vistinskiot ~ovek treba da bide postaven na vistinskoto mesto, toj treba da gi ispolni prethodnite uslovi: da bide profesionalno opredelen, da bide educiran, posveten, obu~en i motiviran kako biten segment. ^etirite pravila na profesionalizmot povrzani so mototo podrazbiraat uslovite da bidat ispolneti.

ANKETA

Knigata mo`e da poslu`i kako op{toobrazovna literatura zatoa {to go opfa}a liderstvoto i menanxmentot vo Armijata. Mo`e da poslu`i i kako obrazec, kako se pi{uva nau~no delo, zatoa {to sodr`i teoretski del, prilozi i specijalen "aneks" na knigata ili prilog "ANKETA - 2000". Anketata e izlo`ena integralno so cel ~itatelot izvorno da se zapoznae so rezultatite, analizata i zaklu~ocite.

Podatocite od anketata treba da poslu`at kako potvrda na tezite vo teoretskiot del od trudot i voedno da bidat reper kade i kako treba da se dejstvuva vo Armijata za liderite da dadat maksimum vo rabotata, a edinicite da bidat uspe{no i dobro rakovodeni, veli major Dodevski. Taa e izvr{ena na nivo na Armijata vo koja se opfateni site kategorii na voeni lica, odnosno rezervisti i lica vo postojan raboten odnos. Ni dava eden presek na sostojbite vrzani za liderstvoto vo ovie nivoa. Taa be{e realizirana pred dve godini i be{e dadena kako dokument vo General{tabot na ARM. Za `al, soznanijata od taa anketa ne se najdobro iskoristeni vo smisla da se podobri komanduvaweto i da se spre~at nekoi anomalii vo sredinata na voeniot sistem gledano od aspekt na krizata koja{to ni se slu~i minatata godina. Anketata kako prilog vo knigata sama po sebe ima posebna vrednost zatoa {to rezultatite od nea se potvrdija vo praktika. Osven anketata, knigata sodr`i i prilozi koi se nameneti za pomladite stare{ini za da mo`at polesno da se snajdat so neophodniot ili nu`niot birokratski del. Tematskata sodr`ina nameneta za po{irokata publika se sostoi od spravuvawe so konflikti, odlu~uvawe, donesuvawe re{enija, kreativnost, motivacija, pregovarawe, kadrovski menanxment itn. Zna~i, edna opse`na studija za ona {to go vikame liderstvo voop{to.

Posebna celina vo knigata pretstavuvaat ~etiriesetina citati od koi pogolemiot del se od kineskiot vojskovodec, general i vladetel Sun Cu Vu dadeno vo negovoto delo "Ve{tina na vojuvaweto" koj kineskoto carstvo go pro{iril za deset pati i ja ucvrstil dr`avata, a `iveel vo vremeto na Aleksandar Makedonski. Koristena e literatura od najsovremenite teoretski razgleduvawa za menaxmentot i liderstvoto do najstarite razgleduvawa od Aleksandar Makedonski, pro{iruvaweto na makedonskata dr`ava od aspekt na liderstvoto na Filip II, Aleksandar III Makedonski i drugite pred i po makedonskite kralevi od Anti~koto vreme od aspekt na vojuvaweto i rakovodeweto so voenata organizacija. 

"Toj brzo sfatil {to treba da stori dodeka drugite s# u{te bile nesigurni i odolgovle~uvale.

Razgleduvaj}i gi faktite, najuspe{no pretpostavil {to bi mo`elo da se slu~i. Vo opasnosta gi oslobodil svoite lu|e od stravot, bidej}i samiot bil bestra{en. Potoa go storil brzo i smelo ona {to trebalo da se stori, duri i koga ne bil siguren vo rezultatot".

Rimskiot istori~ar Apijan za Aleksandar Makedonskivo bitkata na rekata Granik.

"Nitu eden komandant nema da trgne vo bitka samo za da ja zadovoli svojata sueta, nitu da po~ne bitka za da go iskali svojot gnev".

Sun Cu Vu

Kaj nas ima mnogu malku vistinski lu|e koi se na vistinskite mesta. Za `al nie sme mnogu ispolitizirani, bombardirani sme so politikanti, veli major Dodevski. Spored mene, s# u{te vo Makedonija nema vistinski politi~ari. Gi narekuvam politikanti zatoa {to koga }e gi izbereme, tie se zanimavaat so sebesi. Ne se zanimavaat so problemite na nivnite izbira~i, tuku se zanimavaat so toa koj kako kadrovski podobro da se namesti. Vo ministerstvata imame prenaselenost. Za edno mesto imame po trojca lu|e.

Knigata mo`e da poslu`i kako op{toobrazovna literatura zatoa {to go opfa}a liderstvoto i menanxmentot vo Armijata. Mo`e da poslu`i i kako obrazec za toa kako se pi{uva nau~no delo, zatoa {to sodr`i teoretski del, prilozi i specijalen "aneks" na knigata ili prilog "ANKETA - 2000". Anketata e izlo`ena integralno so cel ~itatelot izvorno da se zapoznae so rezultatite, analizata i zaklu~ocite.