KULTURA

Novi prevodi na makedonski jazik - "Zaslepenost"

PATOT NA DROGATA NA BALKANOT

Pi{uva: Van~o MEANXISKI

  • Kon romanot "Zaslepenost" od bugarskata pisatelka Donka Petrunova, Izdava~: "Irin Pirin" - Skopje.

Donka Petrunova, retko samosvojnata, ama i visoko ceneta bugarska pisatelka se zadomuva i vo makedonskata literatura na najdobar mo`en na~in. Imeno, taa doa|a na makedonskite duhovni prostori i najkonkretno me|u makedonskite ~itateli vo svojot vistinski element, poto~no so delo koe mu pripa|a na `anrot preku koj e najprepoznatliva, no i najmo}na kako avtor - kriminalisti~kiot.

Na makedonski literaturen jazik e priop{ten roman od kriminalisti~kiot opus na Donka Petrunova. Vpro~em, bezmalku celoto literaturno tvore{tvo na Petrunova mu pripa|a na kriminalisti~kiot kni`even `anr. Romanot, pak, koj so posredstvo na skopskata izdava~ka ku}a "Irin Pirin" se pojavuva na makedonski jazik e od najnovata produkcija na Petrunova. Fakti~ki stanuva zbor za pretposlednata objavena romaneskna tvorba na ovaa avtorka so provokativniot naslov "Zaslepenost".

I ovoj roman ne otstapuva spored svoite vrednosti od nejzinite prethodni romani so kriminalisti~ki `anrovski naznaki i performansi: "Otrovniot pajak", "Opa{kata na zmijata" i "Golemata izmama". "Zaslepenost" na nekoj na~in (barem zasega) ja zaokru`uva mo{ne bitnata tematska oblast vo tvore{tvoto na Petrunova, a toa e mafijata. No, za razlika od prethodnite romani so mafija{ka tematika, ako taka mo`e da se ka`e, ovde vo romanot "Zaslepenost" sredi{nata tema okolu koja se vrti dejstvieto e trgovijata so droga {to intezivno se odviva na Balkanot. Me|utoa, ovde trgovijata so narkotici literarno se opservira i obrabotuva vo najtesna sprega so svetata vojna (Xihadot) {to ja vodat muslimanite vo celiot svet, pa se razbira, od toa ne e odminat nitu Balkanot. Vo romanot "Zaslepenost", vsu{nost, literarno se posmatra i analizira patot na drogata na Balkanot na relacijata: Istanbul - Sofija - Skopje - Ohrid, koj go kontrolira i organizira tursko-albanskata mafija.

Vrz fonot na ovaa pove}estrano opasna trgovija, kako {to e trgovijata so narkotici, se odviva eden drug bogat op{testven `ivot, ispolnet so brojni dramati~ni slu~uvawa, koi mu davaat poseben beleg na romanot. Vo toj drugiot, bi rekol normalen `ivot, centralni figuri (li~nosti) se poznatite bugarski jasnovitki i bioenergeti~arki - sestrite Sowa i Lidija Radevi. Vedna{ do niv se eden amerikanski milioner, koj re{ava da organizira nau~en eksperiment so cel da se ispita ~udesnata bioenergetska mo} na edna od sestrite lekuvatelki, Sowa koja e so diploma na lekar po op{ta medicina, i se razbira ovde se i vrvnite specijalisti za borba protiv narko-mafijata od trite balkanski sosedni zemji: Bugarija, Makedonija i Srbija koi tesno na toj plan sorabotuvaat so nivnite turski kolegi, no i so Interpol. Sestrite lekuvatelki prvo rabotat vo Skopje, a potoa se prefrluvaat vo Ohrid. Tokmu poradi toa, pogolemiot del od dejstvoto se odviva vo Ohrid.

[to se odnesuva pak do literarno estetskite vrednosti na romanot "Zaslepenost" od Donka Petrunova, smetam deka najbitno za nego e da se ka`e toa {to toj re~isi vo ni{to spored visokite kvaliteti {to gi "nosi" ne zaostanuva zad drugite romani na Petrunova so ista tematika, vo preden plan e silno naglasenata, op{testveno-socijalna i dlaboko moralna dimenzija na sevkupnite negovi sodr`ini. Od zanaetska gledna to~ka, pak Petrunova i vo "Zaslepenost" e brilijantna: kratka, jasna i stegnata re~enica i misla, majstorsko vodewe na dejstvo i mnogu jasno ~itliva misla, no i mnogu `estoka, ama dlaboko blagorodna poraka.