POLITIKA

Izve{taj na Makedonskiot mediumski sovet za maj 2002

ESKALACIJA NA OTVORENIOT PRITISOK VRZ MEDIUMITE I NOVINARITE

  • MMS vnimatelno gi sledi posledicite od incidentot na pokaznata ve`ba vo Leunovo, za {to svojata kone~na reakcija }e ja iska`e vo svojot nareden izve{taj.

Namerata na vlasta da se "discipliniraat" mediumite vidlivo preminuva vo drasti~na. Kako potkrepa na ova tvrdewe go poso~uvame primerot koga Premierot vo Bitola, na [irok Sokak, so prst poka`a na eden od novinarite kako eden od onie koi ja denunciraat Makedonija vo svetot, a {to e skoro povik za javen lin~. No, isto taka, zagri`uva~ki e i faktot {to pove}eto od mediumite preminaa preku toa, nekoi duri i ne odbele`uvaj}i go kako pojava. Podednakvo zapostaven e i javniot povik na eden albanski partiski lider za disciplinirawe na ~lenstvoto koe{to misli poinaku. Arogantnoto odnesuvawe na vlasta kon javnite povici za borba protiv korupcijata i za obrnuvawe vnimanie kon bedata i rabotni~kite nezadovolstva, indiciite za postoewe na montirani procesi za neistomislenicite, kriti~ki nastroenite i uspe{ni stopanstvenici, vo izve{taite na me|unarodnite nabquduva~i Makedonija ja smestija pokraj Belorusija koja{to e poznata po otsustvo na demokratija. Provladinite mediumi, osobeno "Nova Makedonija" i "Ve~er", no sekako i "Sitel", skoro i ne go zabele`uvaat zagri`uva~kiot fenomen. Za "Dnevnik" i za dvata vesnici na albanski jazik ("Fakti" i "Fqaka") fenomenot ne e prisutnost {to zagri`uva..."Utrinski vesnik", "Lobi", "Forum", "A1", "Telma"...ova meko pomestuvawe kon cvrsta raka go odbele`uvaat adekvatno alarmantno.

MMS vnimatelno gi sledi posledicite od incidentot na pokaznata ve`ba vo Leunovo, za {to svojata kone~na reakcija }e ja iska`e vo svojot nareden izve{taj. Zasega pojavata na zapla{uvawe na novinari ja odbele`uvame kako zagri`uva~ka eskalacija na otvoreniot pritisok vrz mediumite i novinarite i go poddr`uvame bojkotot na novinarite kon ministerot Qube Bo{kovski.

Koga ve}e govorime za vlasta i mediumite, ovde registrirame kako Vladata godinava gi dodeli subvenciite predvideni za poddr{ka na pe~atenite mediumi. Izdava~kata ku}a "Nova Makedonija" dobi superiorni 19,4 milioni denari, "Delo" - 4 milioni, "Fakti" - 3 milioni, "Studentski zbor" - 1,65 milioni, "Utrinski vesnik", "Vest" i "Makedonija denes" po 300.000 denari. Nedelnite magazini kako "Kapital" i "Prosvetna `ena" dobija od 400 - 700 iljadi denari i "Lobi" - 50.000 denari!

Zagri`uva~ki e, me|utoa, i na~inot na koj nekoi od mediumite go prifa}aat pottikot da se ismejuva li~nosta i institucijata Pretsedatel na dr`avata. Vo TV "Sitel" toa dobiva karakter na hajka i u{te edno sredstvo da se potceni me|unarodnata zaednica, vklu~uvaj}i go i pretsedatelot na SAD koj otvoreno go poddr`a pretsedatelot na R. Makedonija i so prst uka`a na visokiot stepen na korupcija vo na{ata zemja, a ne zaostanuva ni ZUM.

Vo toj kontekst MMS i ponatamu registrira deka nekoi mediumi, osobeno nekoi TV voditeli, voop{to ne go kontroliraat svojot re~nik koga se raboti za ona {to o~ebijno se nametnuva kako kampawa protiv me|unarodnata zaednica, posebno OBSE, NATO, Evropskata zaednica, a sega i pau{alniot napad vrz Ha{kiot tribunal {to, inaku, da potsetime, e legalno prifatena institucija od na{ata zemja. Neizbe`no e da se odbele`i deka TV "Sitel" otide najdaleku koga svoeto "Pra{awe na nedelata" (od 24 april godinava), verojatno so namera da predizvika {to po{iroko op{to negativno raspolo`enie kon me|unarodnite institucii go formulira, najblago re~eno, na nefer na~in: "Dali makedonskata vojska i policija treba da bidat obvineti od Ha{kiot sud?".

Vo "Nova Makedonija" od 21 april i "Ve~er" od 13/14 april odnovo na udar bea nevladinite organizacii, osobeno onie so me|unaroden predznak i vo zemja {to sebesi ustavno se deklarira za gra|anska dr`ava. ^elno mesto zazede Transparency International poradi svojata inicijativa za formirawe koalicija protiv korupcijata. Na potsmev se izlo`eni intelektualcite koi se aktivirani vo ovaa koalicija. "Ve~er" na cela stranica so "informacii" i tvrdewa bez poso~uvawe na izvorot gi stava na stolb na sramot takvite presti`ni me|unarodni nevladini organizacii kakvi {to se Crveniot krst ("gi pomaga buntovnicite"), Amnesty International ("mre`a za poddr{ka na terorizmot" i OXFAM ("ovozmo`uva protok na oru`je").

Go odbele`uvame ovde i dvojniot mernik so koj{to vo mediumite be{e tretirano donesuvaweto na Zakonot za dr`avjanstvo, vo zavisnost od toa dali mediumot e na makedonski ili na albanski jazik. "Utrinski vesnik" (od 20/21 april) na naslovnata strana svojot tekst go objavuva so naslov Samo deset godini za dr`avjanstvo, a podnaslovot glasi Intenzivno se raboti na izmeni na zakonot za dr`avjanstvo i negovoto usoglasuvawe so Evropskata konvencija za dr`avjanstvo. "Fakti", od druga strana, preku intervjuto so zamenikot na narodniot pravobranitel, Suzana Saliu, Zakonot za dr`avjanstvo go proglasuva kako "u{te porestriktiven za Albancite". Vo sklopot na ovie kontraverznosti go odbele`uvame i tvrdeweto na "Fakti" deka Albancite za dr`avjanstvo treba da ~ekaat deset godini dodeka Gorancite od Kosovo dr`avjanstvo dobivaat za deset dena. Na javnosta vo ovoj slu~aj ne & ostanuva ni{to drugo osven da bide zbuneta.

MMS izrazuva zagri`enost, isto taka, {to nieden medium, po smelite naodi na nekoi stranski mediumi, ne napravi obid za svoe istra`uvawe vo vrska so slu~ajot Ra{tanski lozja.

MMS go izrazuva svoeto ~udewe poradi faktot {to dr`avnata televizija kontroverznoto {ou na Xeri Springer go emituva vo udaren termin {to govori ili za providna partiska namera ili za programski amaterizam, vo {to pomalku veruvame. MMS go pozdravuva faktot {to Sovetot za radiodifuzija na dr`avnata televizija & prepora~a da go pomesti emituvaweto na ovaa seriska programa vo podocne`en termin. Sepak, MMS ostanuva posebno iznenaden kolku od upornosta na dr`avnata televizija da opstane kako nedefiniran javen servis tolku i od faktot {to ne se pojavi seriozna reakcija od javnosta.

Televiziskiot voditel na TV "Sitel" Dragan Vu~i} vo emisijata "Vrtele{ka" na A1 rekol deka se sramuva {to e od Makedonija. Nezavisno od toa {to barem nekoi od nas se sramuvaat od negovite emisii, reagiraweto na "Ve~er" na 12 april go kvalifikuvame kako neprifatlivo koga veli deka "slobodata na izbor na mesto za `iveewe e zagarantirana so Ustavot i zakon", pa konsekventno na Vu~i} mu veli: "Eve na primer (toj) mo`e da se preseli kaj na{iot severen sosed".