|
KOMENTAR
Makedonski pluralizam
NOVA SAPUNSKA OPERA?
Pi{uva: Mi{ko TALESKI
- Dodvoruvawata za politi~ka profitabilnost za~estija. Ponudite
stanuvaat s# pootvoreni, bez diskrecija, omalova`uva~ki za
protivnikot, na momenti ponizni za narodot i dr`avata koja ja
pretstavuvaat.
- Zo{to nikoj ne reagira za s# ova {to ni se slu~uva, zo{to se
premol~uva razvojot na scenarioto od poslednata epizoda na
tragi~arite?
K oga klop~iwata na
babite }e im se isprepletat pletej}i volneni ~orapi za svoite stopani,
cela nedela }e utepaat za da gi razmrsat. Ne gledaat ubavo, stari se,
izraboteni, ne treba kusur da im se fati. Koga racete na politikantite }e
im se usu~at ne znaej}i koj kraj da go fatat i kolku od preostanatoto da
prigrabat, cel `ivot }e pominat barem ne{to da opravat od ona {to ne se
oprava. Ne nau~ile kako {to treba, zalutale vo nekoj lavirint koj na
po~etokot im izgledal privle~en, no ete sega slamka }e baraat za da ne se
udavat vo pesokta koja gi vle~e nadolu.

Na po~etokot na vtorodeceniskoto postoewe na makedonskata dr`ava retko
koj ja nau~i lekcijata od minatoto, ne ona so decenii i vekovi nazad, tuku
ova poslednovo, sovremenovo. Bateriite na mozocite ve}e se celosno
isprazneti bez mo`nost vo niv ne{to vredno da se vsadi i da se obezbedi
kvaliteten prostor za razmisluvawe. Istro{enosta na postoe~kite garnituri
vo sekoja smisla na zborot dr`avni~ka, politi~ka, institucionalna, pa i
~ove~ka vo kraen slu~aj e dovedena do to~kata na maksimumot. Nemaweto
~uvstvo i sposobnost za razgrani~uvawe na dobroto od zloto, na negativata
od pozitivata n# odvede vo ambarite na osamenosta kade zrakot na idninata
poleka zao|a i se krie zad {ticite koi gi ostavivme da skapuvaat na sonce
i na mraz, na pekol i na stud. Se razgradivme i se zapustevme site kako
mariovskite sela, kako raspadnatite stogovi seno po pelagoniskoto pole.
Stopanite ne bile vistinski stopani, ne znaeja doma}inlakot da go teraat,
ne bea ~orbaxii kako drugite. Pritisnati od al~nosta i zloto koe so sebe
go nosea si go uni{tija rodot svoj, semejstvoto svoe, im begaa decata v
tu|ina ne `alej}i po niv deka nikoga{ nema da gi vidat.
I deneska povtorno istite tie prokletnici gordo glava krenale i {etaat
po Makedonijava u{te ara~ da sobiraat, u{te nekoj ambar prazen im ostanal
pa da go dopolnat. A tamu pak de~iwata na nivnite istomislenici napolneti
so evra po nenasitnite xebovi }e im rakopleskaat za aramilakot na svoite
donatori, za `ivotot koj im go razubavija preku no}, istresen taka od
rakav, na neznaewe. Nadvor pod streite }e ~ekaat nenasitnite za sloboda,
za dostoinstven `ivot, }e molat za svoeto koe sega vleglo vnatre kaj
gospodata, dov~era{ni goltari. Ne mo`at pove}e da se krijat zad prevezot
na demokratijata.
DODVORUVAWA
Site znaeme deka avtokratite za niv se pofer igra~i, pove}e mislele za
onie {to gi doveduvale na tronot. Ovie ne sakaa da bidat nitu avtokrati,
blago be{e toa za niv, odea na poradikalna, pozabrzana i poprofitabilna
opcija. Denovive s# priznaa, otvoreno, javno, ladnokrvno, neskrieno. Na
perverzen na~in kako prostitutkite po streite {to pravat si ja ka`uvaat
cenata za uslugata, sumata koja treba da se plati za da se zadovoli
partnerot ako mo`e da se nare~e i partner. Mnogu pokorekten bi bil
terminot mu{terija ili potro{uva~ po na{ki. Dodvoruvawata za politi~ka
profitabilnost za~estija. Ponudite stanuvaat se pootvoreni, bez
diskrecija, omalova`uva~ki za protivnikot, na momenti ponizni za narodot i
dr`avata koja ja pretstavuvaat.
Nemalo ni{to podobro od koalicija me|u VMRO-DPMNE i SDSM. Za `al
drugite nemale razbirawe. Zo{to seto ova se pravi na vakov na~in osobeno
sega koga vo postvoeniot period ni treba iskrenost pove}e od koga i da e?
Polagaweto na smetkite e neizbe`no i neodlo`no, tokmu vo ovoj moment, vo
predve~erjeto na izborniot ciklus, sekoe begawe od procedurite na pravdata
i vistinata samo n# oddale~uva od stabilnata idnina, od mo`nosta za
podobro utre. Sozdavaweto ~isto etni~ki politi~ki homogeni strukturi e
najlesniot priod kon implementacija na proektot na radikalnite albanski
elementi. Zdru`uvaweto na ednata strana koe paralelno }e povle~e
zdru`uvawe i od drugata strana i pokraj neistorodniot koncept na
programskite i idejnite opredelbi na subjektite e obid za delegitimirawe
na ona {to be{e predmet na pregovori minatata godina, ona {to denes se
vika Ustav na Republika Makedonija i potencijalna kapisla za otvorawe novi
rani na makedonskiot narod, Albancite i site drugi koi kako taka se
vklopeni vo multietni~kiot so`ivot vo zemjata. Vakvite trikovi na
potencijalnite i s# poozboruvanite gubitnici na politi~ko-izbornata karta
vo Makedonija ne proa|aat kaj nitu eden zdrav segment koj postoi vo
op{testvoto. Vakvoto dodvoruvawe bez nitu kapka serioznost vo namerata i
bez nitu eden konkreten argument deka so toa }e se pridonese kon
zacvrstuvaweto na razni{aniot suverenitet na dr`avata i nejzinata
stabilnost e kontraproduktivno za samite predlaga~i na proektot.
Osamenosta i stravot od izolacija si go pravi svoeto. Partnerite i za
pretstojnata institucionalna bitka se jasno definirani i odamna odbrani.
Vleguvaweto na eks-komandantite na ONA vo politi~kite sferi na
albanskiot partiski prostor ne smee nikogo da iznenadi i za~udi. Tie samo
go odigraa scenarioto koe im go napi{aa partiskite {efovi koi go oplodija
Ramkovniot dogovor vo Ohrid. Lesni stanuvaat izjavite i na
socijaldemokartite i na VMRO-vcite deka nemalo mesto vo politikata za
li~nostite koi s# u{te ne gi izmile racete od krvta na ubienite ili
pretepanite Makedonci vojnici, selani, `eni i deca. Zelenoto svetlo za
vakvata poni`uva~ka razvrska na makedonskata kriza go dadoa tokmu tie,
golemite kako {to nekoi gi narekuvaat. Mo`nostite ne{to da ispravat ili
eventualno da spre~at se nikakvi, svedeni na nula. "Nema da ima
koalicija ili sorabotka so nitu edna partija od albanskata strana koja vo
svoite redovi pribrala zlostornici na koi mestoto se znae kade im e".
Ova sekojdnevno go ka`uvaat i Nikola Popovski i Vlatko \or~ev,
najisturenite glasnogovornici na "spasitelite" na makedonskoto
bitie. Od takvite patrioti ilindencite deneska mo`e i vo grobot da se
prevrtuvaat.
PASIVNOST
Najmatna igra vo vakvata zamrsena situacija praktikuvaat sopartijcite
na Georgievski i nivnite mali satelitski poslu{nici staveni se razbira pod
negova kontrola. VMRO-DPMNE s# u{te ne odgovori na pra{aweto: ne dali }e
ja raskine koalicijata so partijata na Xaferi, tuku koga }e go stori toa,
ako e ~ovek od princip kako {to negovite go falat? Od edna strana,
"lavovite" }e se borele protiv teroristite pa ekspresno brzo se
obu~uvaat za takva situacija, a od druga strana nivniot {ef nitu da go
prokomentira vleguvaweto na teroristite vo negovata Vlada, ramo do ramo da
sedat so nego i sli~nite kako nego. Koj kogo sega }e tepa? Vo Vladata
deneska imate i "lavovi" i teroristi, tie se zaedno,
sorabotuvaat, koaliciono, nitu top kako {to veli Premierot ne mo`e da ja
razbie sorabotkata me|u dvete partii. Zo{to dva miliona gra|ani na ovaa
zemja gi pravat majmuni kako ni{to da ne razbiraat, kako voop{to da ne
znaat {to se slu~uva?
Igrata koja minatata godina samo se pret~uvstvuva{e deneska e jasna i
~ista kako solza. So Makedonija vladeat antimakedonski sili koi gi
rasparuvaat site {evovi po koi sme krpeni niz vekovite nanazad. Zo{to
nikoj ne reagira za s# ova {to ni se slu~uva, zo{to se premol~uva razvojot
na scenarioto od poslednata epizoda na tragi~arite? Zo{to se preo|a vo
pasiva vo poslednite meseci od dinastijata na zamislenite Karingtonovci?
Zo{to ne im se zastane na patot na onie koi kako so cevki krvta i ja pijat
na bez`ivotnata misla na obi~niot gra|anin? Povtorno stravot }e im go
vsaduvaat na rastroenite lu|e koi s# u{te ne gi zale~ija luznite od
minatogodi{nata izre`irana krvava bajka so zakani deka }e go obnovat
radikalizmot i nema da zastanat na ona {to lani go dogovorija vo domenot
na ~ovekovite prava. Nakratko ka`ano, na Xaferi mu se pretesni ramkite od
Ramkovniot dogovor, Xaferi saka u{te. Xaferi povtorno n# ga|a so negovite
fenomeni. Re`ira nova sapunska opera vo Makedonija koja za odreden
vremenski period treba da go spasi zaedno so negoviot drugar od sprotiva
koj pak na nintendo igra zamisleno, vodi borba protiv "borcite za
~ovekovi prava".
Potturaweto na izve{tajot za sostojbite vo Makedonija na me|uetni~ki
plan izgotven od amerikanskiot stejt department samo gi osokoli
dramaturzite da trgnat vo novi pohodi. Koj na krajot }e go pla}a cehot od
smetkata koja gi nadmina granicite na mo`nostite? Narodot stana samo nem
nabquduva~ na procesite koi nezapirlivo te~at nebare sledi fudbalski
natprevar od aktuelnoto svetsko prvenstvo. @ivotot go izedna~ivme so
rekreacijata, go svedovme na hobi, ~ekame toj `ivot {to pobrzo da pomine i
da se spasime od nego. Vreme e stranicata da se svrti i ulogite da se
smenat. Mnogu e lesno, samo treba da se saka i da se otpo~ne. Potoa samoto
po sebe }e si dojde.
|