NI GI ZAPUSTIJA SELATA I OGNI[TATA

No, proteranite tetovci velat deka s# u{te e rano da se vratat vo svoite domovi, bidej}i tamu i ponatamu "caruva" oru`jeto na OVK.

Ne mo`eme da se vratime vo svoite domovi oti tamu s# u{te se puka, `ivotot ne ni e siguren, u{te gi ima onie od OVK - ni izjavi Marica Dimitrieska od seloto Dobro{te. Taa e samohrana majka na dve polnoletni }erki.

Edvaj `iva glava spasivme bez da bideme ma~eni, siluvani i tepani. Edvaj ja napu{tiv ku}ata za koja za da ja izgradam sum jadela leb i sol i s# dodeka ne bide bezbedno ne se vra}ame, veli Marica.

Kako ~len na Odborot za raseleni lica taa n# informira{e deka vo Studentskiot dom "Stiv Naumov" vo Skopje momentno se smesteni 720 lica, a do izvesno vreme brojkata iznesuvala 820 proterani lica i toa od gradot Tetovo i selata: Le{ok, Nepro{teno, Tearce, Dobro{te, Glo|i, Odri, Xep~i{te i Jegunovce.

Dosega mnogu sum zadovolna od smestuvaweto ovde. Va`no e {to imame pokriv nad glavata i leb da jademe, potencira na{ata sogovorni~ka i se prisetuva na momentite koga taa so dvete }erki go napu{tila svojot dom.

Nevinite `rtvi na vojnata, "Olimpisko selo" - Skopje

Crveniot krst na RM bara preregistracija na proteranite lica

Vlasta n# napravi bezdomnici i bezdelnici

Utroto na 23 avgust minatata godina, raska`uva Marica, vo na{eto selo Dobro{te kade ima 70 ku}i na Makedonci, odnosno samo 20 otsto od seloto se pravoslavni hristijani, se slu{a{e pukawe od ~etiri strani. Uniformirani lica po~naa da vleguvaat vo seloto. Se ispla{ivme od najlo{oto {to bi mo`elo da n# snajde. Blagodarenie na dobrata volja na eden komandant na OVK ni be{e ovozmo`eno da go napu{time seloto so konvoj. Na ~elo na konvojot ima{e ~etiri traktori, a bevme pridru`uvani od dvanaeset teroristi na OVK. Za sre}a ne bevme maltretirani od preostanatite Albanci koi n# presretnuvaa po patot. N# ispla{ija zborovite na komandantot na OVK koj zboruva{e na makedonski i ni re~e deka ne mo`e da ni ja garantira bezbednosta vo celost, bidej}i od site strani na patot imalo teroristi na OVK, a tie ne mo`ele niv da gi kontroliraat.

Taa raska`uva deka od Tetovo kaj stadionot gi pre~ekale na{ite bezbednosni sili. Po patot gi presretnuvale tetovci koi gledaj}i gi kako pla~at, i tie pla~ele so niv. Konvojot se upatil kon Skopje pred Sobranieto kade {to, kako {to objasnuva na{ata sogovorni~ka, nikoj ne gi pozdravil. Potoa gi rasporedile po prifatnite centri.

Nekolku pati, veli Milica, sum bila vo rodnoto selo. So sosedite Albanci otsekoga{ dobro sme `iveele i sega tie mi ja ~uvaat ku}ata. No, vo seloto onie od OVK s# u{te pukaat. S# u{te tamu ne e bezbedno da se vratime.

Istata sudbina kako Milica ja deli i trinaesetgodi{nata Renata koja upla{eno ni raska`uva{e za stra{nite muxahedini koi gi videla koga go posetila seloto.

Vo dvorot pred Domot "Stiv Naumov" kade se smesteni del od proteranite tetovci, grupa ma`i vo ~ii{to o~i ima{e strav, gnev i o~aj, revoltirano zboruvaa kako dr`avata od doma}ini gi pretvorila vo bezdomnici.

Namesto sega da rabotime na pole, nie bezdelni~ime, potenciraa tie. Lu|eto ne bea raspolo`eni da se fotografiraat pred objektivot na na{iot fotoaparat, bidej}i se pla{ea za sopstveniot `ivot.

Gi posetivme i proteranite tetovci smesteni vo kompleksot "Olimpisko selo" kade bevme pre~ekani od razigirani de~iwa od najrazli~na vozrast i grupa lu|e koi go "ubivaa" sekojdnevieto so ednoli~en muabet. Vo ovoj centar se smesteni 184 lica od koi 54 se deca na vozrast od 1-18 godini, 78 se `eni, a preostanatite se ma`i. Pet semejstva se od Tetovsko, poto~no od Tearce, Glo|i, Otu{i{te, Nepro{teno, Le{ok i dve semejstva se od Ara~inovo.

Na{iot doma}in, gospodinot Savo Radeski, ~len na Odborot za raseleni lica, tagata po svojot dom ja namaluva gri`ej}i se za preostanatite vo kompleksot.

Koga eden den ti nalikuva na prethodniot, koga ne si "ni na nebo ni na zemja", koga ~uvstvata ti se prazni, koga haosot vo du{ata ti e pome{an so nostalgija za rodnoto ogni{te koe ve}e go nema{ oti ti e izgoreno do temel, ~uvstvuva{ golema praznina za{to nikoj od "Golemite Makedonci" ne na{ol za shodno da te pra{a dal si `iv - veli V.S., ~len na Odborot za raseleni lica i dodava deka ovie ~uvstva u{te dolgo }e odyvonuvaat vo nejzinite misli.

Be{e 23 juli 2001 godina, raska`uva V.S., koga soprugot pristigna i mi re~e da gi zemam najpotrebnite raboti, oti situacijata vo seloto stanuva krajno seriozna, a sred seloto e podgotven konvoj koj }e ni pomogne da zamineme. Seloto tre{te{e od zvucite na oru`jeto, se puka{e so s# i se{to. Bev tolku zbuneta {to mehani~ki gi spakuvav rabotite na moeto semejstvo. No dokumentite sosema gi zaboraviv. So konvojot, prodol`uva taa, se upativme vo Skopje kade n# smestija vo prifatni centri. Za nekoe vreme doznavme deka na{ata ku}a teroristite ja izgorele do temel, a go uni{tile i o{tetile restoranot od koj `ivee{e moeto pet~leno semejstvo. Pretrpevme mnogu, a jas morav da prodol`am da se boram za moite deca. Te{ko mi be{e koga na patikite na moite deca se napravija golemi dupki od odewe, a jas nemav da im kupam novi. No, nikoj ne mi pomogna.

Dodeka razgovaravme, vo sobata vleta eden od raselenite lica koj gnevno se razvika deka zaludno razgovarame i deka razgovorot i ovaa reporta`a ne mo`at ni{to da izmenat.

Ete mo`ete da vidite {to stana od nas. Site stanavme nervno zaboleni, so naru{eno zdravje, so anemi~ni deca koi ne znaat {to e toa ovo{je i {to se toa sokovi, ni re~e Divna isto taka od Odborot. Pri na{ata sredba so `enite Albanki od Tearce, dodava taa, ni be{e re~eno deka sakame luksuz i oti zatoa ne se vra}ame vo domovite. No, eve jas sega niv gi pokanuvam da u`ivaat vo ova {to nam ni e dadeno, a nie so semejstvata da se vratime na na{ite ogni{ta.

Na 15 ovoj mesec, veli eden tetovec, se vrativ od osumdneven prestoj vo moeto rodno Otu{i{te. Zaminav so istreli od oru`je. Kako sega, se pra{uva toj, tamu da si go vratam semejstvoto, koga moite nivi ostanaa neorani, ku}ata e zapustena.

Koga se vrativ vo Le{ok, raska`uva Aneta, najte{ko mi be{e {to krevet~eto na moeto bebe be{e iskr{eno, s# ni be{e ispokradeno.

Za seto ova vreme, kako {to velea lu|eto od Odborot, nieden politi~ar ne se setil na niv. Im pomagale samo nekoi humanitarni organizacii, me|u koi "Hristoqubie" i "Svetsko viduvawe" od SAD.