a 17 april 1947
godina Zaharijadis i Joanidis od Belgrad preku radiopredavatel mu
ispratija na komandantot na G[ na DAG strogo doverlivi direktivi so koi go
zapoznavaat za novata strate{ka cel na KPG prifatena vo fevruari 1947
godina i zada~ite na DAG {to proizleguvaat od istata, a toa e soboruvawe
na re`imot i zazemawe na vlasta. Vo direktivite se tvrdi deka soodnosot na
silite na Balkanot i po{iroko vo Evropa, odnosno objektivnata analiza na
stvarnosta ubeduva deka za "narodno-demokratskoto dvi`ewe i DAG
postojat site preduslovi za ostvaruvawe na gornata cel".
DAG za da mo`e uspe{no da odgovori na gornata zada~a, potrebno e od
partizanite da se oganizira vo regularna armija. So permanentni napadi da
go istro{i i da go onesposobi protivnikot, ne{to {to }e & ovozmo`i da
go napadne Solun, {to be{e i glavna cel na DAG vo 1947 godina. Konkretno
od G[ na DAG se bara{e:
1. DAG i Glavniot [tab treba da se steknat so {taben nau~en mozok i
Glavniot {tab so neposredna vrska sekoga{ da e zapoznat so vistinskata
situacija za da se obezbedi edinstvoto na dejnosta na DAG.
2. Glavniot {tab, vo osnova potpren na svoite sili, hrabro preku mre`a
vo u~ili{ta, da go re{i problemot na kadrite.
3. Da go re{i problemot na rezervite, vo osnova pod svetlinata na
podgotovkata na osnovniot udar protiv Solun.
4. Da razvie politi~ka rabota vo DAG.
5. Da go re{i pra{aweto na snabduvaweto, vodej}i smetka za toa da gi
zadovoluva potrebnite i ednovremeno da ne predzvikuva sudiri so
zemjodelskoto naselenie.
6. Vonredno zna~ewe ima informativnata mre`a.
7. Glavniot {tab i politi~koto rakovodstvo seriozno }e treba da prezema
akcii za razbiva~ka rabota vo redovite na neprijatelot.
Nie pravime s# {to treba za vo najgolem stepen, za materijalno
obezbeduvawe na DAG, zatoa bez kolebawe da se obra}ate do nas"...
Vo druga radiograma liderot na KPG go zapoznava Markos Vafijadis deka
osnovna zada~a na DAG e vo po~etokot na 1948 godina da ja sobori
monarhofa{isti~kta vlast vo egejskiot del na Makedonija kako baza za
osloboduvawe na cela Grcija.
Glavniot {tab na DAG so svoja radiograma br. 124 od 4 avgust 1947
godina odgovori na gornite direktivi na Zaharijadis vo koja me|u drugoto
se veli:
"...I pokraj toa {to vojskata so koja raspolaga monarhofa{izmot ne
vojuva i se potpira, re~isi celosno na neograni~enite sredstva so koi
raspolaga, ne dezertira, masovno }e pominuva kaj nas. Toa se dol`i na toa
{to s# u{te ne uspeavme da go zacvrstime ubeduvaweto za pobedata i
sigurnosta. Isto va`i i za narodot od vnatre{nosta. Ni dade bogat i `iv
svet, celi sela. Merkite na monarhofa{izmot i na{ata slabost da go
za{titime re{ava~ki go pravat nere{itelen. Za `al, od gradovite ne
izleguvaat za da stapat vo DAG. Denes monarhofa{izmot ja otkornuva
vnatre{nosta. Bez da gi omalova`uvame mo`nostite na neprijatelot i
naporite {to }e gi prodol`i, ako vo kratok period dobieme pomo{ vo borci i
sredstva, sostojbata radikalno }e se promeni".
Gornata radiograma dovolno ja obelodenuva nepovolnata sostojba na
vooru`enoto dvi`ewe i kolku odlukata na Zaharijadis za soboruvawe na
re`imot i zazemawe na vlasta be{e nerealna i neostvarliva.
AMERIKANSKATA
INTERVENCIJA VO GRCIJA
Eden isto taka zna~aen nastan {to ima{e re{ava~ko vlijanie vrz razvojot
i ishodot na nastanite vo Grcija be{e amerikanskata intervencija vo
Grcija, promovirana preku Trumanovata doktrina od 12 mart 1947 godina.
Amerikanskata akcija be{e predizvikana i od opredelbata na KPG so silata
na oru`jeto go re{i sudirot vo svoja korist.
Na 25 fevruari 1947 godina britanskata Vlada gi izvesti SAD deka poradi
svoi ekonomski problemi na 31 mart istata godina }e prekine da ja pomaga
Grcija i Turcija i }e gi povle~e svoite voeni sili od Grcija.
Amerikanskiot pretsedatel Truman cene{e deka Grcija ne }e mo`e sama da
im se sprotivstavi na partizanite, odnosno }e kapitulira i }e padne pod
sovetsko vlijanie, a so toa }e gi izlo`e{e vo opasnost Turcija i Sredniot
Istok i bezbednosta na Zapadna Evropa. Da ne se slu~i toa Truman re{i da
ja zeme pod svoja amerikanska za{tita dodeluvaj}i 400 milioni dolari pomo{
od koi 300 milioni za Grcija i 100 milioni za Turcija.
Pred postavuvaweto na odlukata za pomo{ na odobruvawe od Kongresot,
be{e formirana specijalna komisija za ispituvawe na celiot problem. Na 21
fevruari komisijata zaklu~i Grcija i Turcija da bidat pomognati od SAD,
odnosno SAD vedna{ da gi prezemat obvrskite na Velika Britanija, bidej}i
ovie zemji imaat `ivotno zna~ewe za bezbednosta i strate{kite interesi na
SAD.
Za istiot problem Stejt Departmentot podgotvi memorandum vo koj se
potencira{e deka Vladata na SAD e soo~ena da se opredeli so edna od dve
alternativi: da gi prifati obvrskite na Angli~anite ili da se soo~i so
posledicite od pro{iruvaweto na sovetskoto vlijanie vo celiot bliski i
sreden istok i golem del na Zapadna Evropa. Stejt Departmentot
prepora~uva{e SAD da gi prezemat obvrskite na Angli~anite, odnosno da ja
pomognat Grcija. Na 21 fevruari pretsedatelot Truman gi prifati sugestiite
na Stejt Departmentot.
Na 27 fevruari, pretstavnicite na partiite vo kongresot ja odobrija
odlukata na Truman za dodeluvawe pomo{ na Grcija i Turcija.
Na 7 mart amerikanskata Vlada ja odobri gornata odluka na Truman.
Na 12 mart 1947 godina pretsedatelot Truman ja soop{ti i ja obrazlo`i
svojata odluka da im dodeli na Grcija i Turcija 400 milioni dolari
ekonomska i voena pomo{. Truman gornata odluka ja potpira{e vrz ocenkata
deka "komunisti~kata zakana kon Grcija ja izlo`uva{e vo opasnost
bezbednosta na Turcija, isto~noto Sredozemie i Zapadna Evropa", i
bezbednosta na samiot SAD.
Na 22 april Senatot go izglasa Nacrt-zakonot i Parlamentot na 8 maj.
Pretsedatelot Truman na 22 maj 1947 godina go potpi{a Ukazot so {to
Zakonot stapi vo sila. Realizacijata na Zakonot mu be{e doverena na
ministerot za nadvore{ni raboti, Xorx Mar{al.
Vladata i desnicata na Grcija so voodu{evuvawe ja pozdravija
Trumanovata doktrina. Samo KPG ja okvalifikuva Doktrinata kako
imperijalisti~ko me{awe {to ima za cel da ja spasi monarhofa{isti~ka
Grcija koja ne e vo sostojba da se soo~i so sostojbata, bidej}i protiv
nejze e narodot.
Sovetskata reakcija kon Trumanovata doktrina be{e neposredna i ostra.
Vo "Izvestija" od 13 mart 1947 godina go obvini Truman deka gi
sledi stapkite na Hitler so cel da gospodari so celiot svet. Ponatamu
amerikanskata pomo{ se karakterizira{e kako me{awe vo vnatre{nite raboti
na druga zemja. Trumanovata doktrina ne samo {to pretstavuva{e opasnost po
mirot voop{to, tuku be{e edno nastojuvawe da se odr`at reakcionernite sili
na Grcija na vlast i zatoa pretstavuva{e edna neposredna zakana za
slobodata i nezavisnosta na Grcija.
VOENITE OPERACII VO
PRVATA POLOVINA NA 1947
Realizacijata na "Trumanovata doktrina" formalno zapo~na so
gr~ko-amerikanski dogovor od 20 juni 1947 godina - dogovor {to go zape~ati
razvitokot na Grcija za slednite desetici godini.
Trumanovata doktrina promovira edna nova epoha vo gr~ko-amerikanskite
odnosi: obelodenuva{e deka SAD oficijalno go zema pod za{tita atinskiot
re`im, odnosno vlasta na desnicata, kako i obezbeduvaweto na
teritorijalniot integritet na Grcija.Trumanovata doktrina re{ava~ki
prdionese za porazot na DAG.
Obedinetite makedoski i gr~ki partizanski sili zajaknati so
novomobiliziranite so prezemawe na permanentni napadi gi prinudija
vladinite policiski i voeni sili da napu{tat golem del podra~ja od
vnatre{nosta na Makedonija. Taka, proletta 1947 godina be{e sozdadena
kompaktna slobodna teritorija koja se prostira{e glavno vo egejskiot del
na Makedonija. Proletta 1947 godina vladinite sili ja zapo~naa operacijata
za ~istewe nare~ena "Terminus" protiv silite na DAG po~nuvaj}i
od Rumeli i vo prodol`enie vo Agrafa, Konjane, Xumerka, Ha{a Antika{a, vo
Olimp, Pierija i na Gramos. Celta be{e da ja likvidiraat DAG ili da ja
prinudat da se povle~e vo sosednite zemji.
Operacijata "Terminus" i pokraj toa {to ne ja postigna
glavnata cel, uni{tuvawe na DAG, im nanese golemi zagtubi na edinicite na
DAG vo planinite Ko`aka, Cumerka i vo Wala. Edinicite na DAG so
kontranapadi i diverzii se povlekoa vo podra~jeto na Zapadna Makedonija,
odnosno Gramos.
Napadot na brojni sili na DAG na 25 juli 1947 godina za zazemawe na
gradot Grevena be{e neuspe{en so golemi zagubi za DAG.
Vo tekot na operacijata "Terminus" vladinite sili prisilno
preselija vo gradskite centri stotici iljadi `iteli od vnatre{nosta za {to
}e stane posebno zbor vo ovoj tekst.
(Prodol`uva)