ISTORIJA

Pette stra{ni godini - Egejska Makedonija (10)

STROGO DOVERLIVA DIREKTIVA DO MARKOS VAFIJADIS

Pi{uva: d-r Risto KIRJAZOVSKI

  • Liderot na KPG go zapoznava Markos Vafijadis deka osnovna zada~a na DAG e vo po~etokot na 1948 godina da ja sobori monarhofa{isti~kta vlast vo egejskiot del na Makedonija kako baza za osloboduvawe na cela Grcija.
  • Trumanovata doktrina ne samo {to pretstavuva{e opasnost po mirot voop{to, tuku be{e nastojuvawe da se odr`at reakcionernite sili na Grcija na vlast i zatoa pretstavuva{e neposredna zakana za slobodata i nezavisnosta na Grcija.

Na 17 april 1947 godina Zaharijadis i Joanidis od Belgrad preku radiopredavatel mu ispratija na komandantot na G[ na DAG strogo doverlivi direktivi so koi go zapoznavaat za novata strate{ka cel na KPG prifatena vo fevruari 1947 godina i zada~ite na DAG {to proizleguvaat od istata, a toa e soboruvawe na re`imot i zazemawe na vlasta. Vo direktivite se tvrdi deka soodnosot na silite na Balkanot i po{iroko vo Evropa, odnosno objektivnata analiza na stvarnosta ubeduva deka za "narodno-demokratskoto dvi`ewe i DAG postojat site preduslovi za ostvaruvawe na gornata cel".

DAG za da mo`e uspe{no da odgovori na gornata zada~a, potrebno e od partizanite da se oganizira vo regularna armija. So permanentni napadi da go istro{i i da go onesposobi protivnikot, ne{to {to }e & ovozmo`i da go napadne Solun, {to be{e i glavna cel na DAG vo 1947 godina. Konkretno od G[ na DAG se bara{e:

1. DAG i Glavniot [tab treba da se steknat so {taben nau~en mozok i Glavniot {tab so neposredna vrska sekoga{ da e zapoznat so vistinskata situacija za da se obezbedi edinstvoto na dejnosta na DAG.

2. Glavniot {tab, vo osnova potpren na svoite sili, hrabro preku mre`a vo u~ili{ta, da go re{i problemot na kadrite.

3. Da go re{i problemot na rezervite, vo osnova pod svetlinata na podgotovkata na osnovniot udar protiv Solun.

4. Da razvie politi~ka rabota vo DAG.

5. Da go re{i pra{aweto na snabduvaweto, vodej}i smetka za toa da gi zadovoluva potrebnite i ednovremeno da ne predzvikuva sudiri so zemjodelskoto naselenie.

6. Vonredno zna~ewe ima informativnata mre`a.

7. Glavniot {tab i politi~koto rakovodstvo seriozno }e treba da prezema akcii za razbiva~ka rabota vo redovite na neprijatelot.

Nie pravime s# {to treba za vo najgolem stepen, za materijalno obezbeduvawe na DAG, zatoa bez kolebawe da se obra}ate do nas"...

Vo druga radiograma liderot na KPG go zapoznava Markos Vafijadis deka osnovna zada~a na DAG e vo po~etokot na 1948 godina da ja sobori monarhofa{isti~kta vlast vo egejskiot del na Makedonija kako baza za osloboduvawe na cela Grcija.

Glavniot {tab na DAG so svoja radiograma br. 124 od 4 avgust 1947 godina odgovori na gornite direktivi na Zaharijadis vo koja me|u drugoto se veli:

"...I pokraj toa {to vojskata so koja raspolaga monarhofa{izmot ne vojuva i se potpira, re~isi celosno na neograni~enite sredstva so koi raspolaga, ne dezertira, masovno }e pominuva kaj nas. Toa se dol`i na toa {to s# u{te ne uspeavme da go zacvrstime ubeduvaweto za pobedata i sigurnosta. Isto va`i i za narodot od vnatre{nosta. Ni dade bogat i `iv svet, celi sela. Merkite na monarhofa{izmot i na{ata slabost da go za{titime re{ava~ki go pravat nere{itelen. Za `al, od gradovite ne izleguvaat za da stapat vo DAG. Denes monarhofa{izmot ja otkornuva vnatre{nosta. Bez da gi omalova`uvame mo`nostite na neprijatelot i naporite {to }e gi prodol`i, ako vo kratok period dobieme pomo{ vo borci i sredstva, sostojbata radikalno }e se promeni".

Gornata radiograma dovolno ja obelodenuva nepovolnata sostojba na vooru`enoto dvi`ewe i kolku odlukata na Zaharijadis za soboruvawe na re`imot i zazemawe na vlasta be{e nerealna i neostvarliva.

AMERIKANSKATA

INTERVENCIJA VO GRCIJA

Eden isto taka zna~aen nastan {to ima{e re{ava~ko vlijanie vrz razvojot i ishodot na nastanite vo Grcija be{e amerikanskata intervencija vo Grcija, promovirana preku Trumanovata doktrina od 12 mart 1947 godina. Amerikanskata akcija be{e predizvikana i od opredelbata na KPG so silata na oru`jeto go re{i sudirot vo svoja korist.

Na 25 fevruari 1947 godina britanskata Vlada gi izvesti SAD deka poradi svoi ekonomski problemi na 31 mart istata godina }e prekine da ja pomaga Grcija i Turcija i }e gi povle~e svoite voeni sili od Grcija.

Amerikanskiot pretsedatel Truman cene{e deka Grcija ne }e mo`e sama da im se sprotivstavi na partizanite, odnosno }e kapitulira i }e padne pod sovetsko vlijanie, a so toa }e gi izlo`e{e vo opasnost Turcija i Sredniot Istok i bezbednosta na Zapadna Evropa. Da ne se slu~i toa Truman re{i da ja zeme pod svoja amerikanska za{tita dodeluvaj}i 400 milioni dolari pomo{ od koi 300 milioni za Grcija i 100 milioni za Turcija.

Pred postavuvaweto na odlukata za pomo{ na odobruvawe od Kongresot, be{e formirana specijalna komisija za ispituvawe na celiot problem. Na 21 fevruari komisijata zaklu~i Grcija i Turcija da bidat pomognati od SAD, odnosno SAD vedna{ da gi prezemat obvrskite na Velika Britanija, bidej}i ovie zemji imaat `ivotno zna~ewe za bezbednosta i strate{kite interesi na SAD.

Za istiot problem Stejt Departmentot podgotvi memorandum vo koj se potencira{e deka Vladata na SAD e soo~ena da se opredeli so edna od dve alternativi: da gi prifati obvrskite na Angli~anite ili da se soo~i so posledicite od pro{iruvaweto na sovetskoto vlijanie vo celiot bliski i sreden istok i golem del na Zapadna Evropa. Stejt Departmentot prepora~uva{e SAD da gi prezemat obvrskite na Angli~anite, odnosno da ja pomognat Grcija. Na 21 fevruari pretsedatelot Truman gi prifati sugestiite na Stejt Departmentot.

Na 27 fevruari, pretstavnicite na partiite vo kongresot ja odobrija odlukata na Truman za dodeluvawe pomo{ na Grcija i Turcija.

Na 7 mart amerikanskata Vlada ja odobri gornata odluka na Truman.

Na 12 mart 1947 godina pretsedatelot Truman ja soop{ti i ja obrazlo`i svojata odluka da im dodeli na Grcija i Turcija 400 milioni dolari ekonomska i voena pomo{. Truman gornata odluka ja potpira{e vrz ocenkata deka "komunisti~kata zakana kon Grcija ja izlo`uva{e vo opasnost bezbednosta na Turcija, isto~noto Sredozemie i Zapadna Evropa", i bezbednosta na samiot SAD.

Na 22 april Senatot go izglasa Nacrt-zakonot i Parlamentot na 8 maj. Pretsedatelot Truman na 22 maj 1947 godina go potpi{a Ukazot so {to Zakonot stapi vo sila. Realizacijata na Zakonot mu be{e doverena na ministerot za nadvore{ni raboti, Xorx Mar{al.

Vladata i desnicata na Grcija so voodu{evuvawe ja pozdravija Trumanovata doktrina. Samo KPG ja okvalifikuva Doktrinata kako imperijalisti~ko me{awe {to ima za cel da ja spasi monarhofa{isti~ka Grcija koja ne e vo sostojba da se soo~i so sostojbata, bidej}i protiv nejze e narodot.

Sovetskata reakcija kon Trumanovata doktrina be{e neposredna i ostra. Vo "Izvestija" od 13 mart 1947 godina go obvini Truman deka gi sledi stapkite na Hitler so cel da gospodari so celiot svet. Ponatamu amerikanskata pomo{ se karakterizira{e kako me{awe vo vnatre{nite raboti na druga zemja. Trumanovata doktrina ne samo {to pretstavuva{e opasnost po mirot voop{to, tuku be{e edno nastojuvawe da se odr`at reakcionernite sili na Grcija na vlast i zatoa pretstavuva{e edna neposredna zakana za slobodata i nezavisnosta na Grcija.

VOENITE OPERACII VO

PRVATA POLOVINA NA 1947

Realizacijata na "Trumanovata doktrina" formalno zapo~na so gr~ko-amerikanski dogovor od 20 juni 1947 godina - dogovor {to go zape~ati razvitokot na Grcija za slednite desetici godini.

Trumanovata doktrina promovira edna nova epoha vo gr~ko-amerikanskite odnosi: obelodenuva{e deka SAD oficijalno go zema pod za{tita atinskiot re`im, odnosno vlasta na desnicata, kako i obezbeduvaweto na teritorijalniot integritet na Grcija.Trumanovata doktrina re{ava~ki prdionese za porazot na DAG.

Obedinetite makedoski i gr~ki partizanski sili zajaknati so novomobiliziranite so prezemawe na permanentni napadi gi prinudija vladinite policiski i voeni sili da napu{tat golem del podra~ja od vnatre{nosta na Makedonija. Taka, proletta 1947 godina be{e sozdadena kompaktna slobodna teritorija koja se prostira{e glavno vo egejskiot del na Makedonija. Proletta 1947 godina vladinite sili ja zapo~naa operacijata za ~istewe nare~ena "Terminus" protiv silite na DAG po~nuvaj}i od Rumeli i vo prodol`enie vo Agrafa, Konjane, Xumerka, Ha{a Antika{a, vo Olimp, Pierija i na Gramos. Celta be{e da ja likvidiraat DAG ili da ja prinudat da se povle~e vo sosednite zemji.

Operacijata "Terminus" i pokraj toa {to ne ja postigna glavnata cel, uni{tuvawe na DAG, im nanese golemi zagtubi na edinicite na DAG vo planinite Ko`aka, Cumerka i vo Wala. Edinicite na DAG so kontranapadi i diverzii se povlekoa vo podra~jeto na Zapadna Makedonija, odnosno Gramos.

Napadot na brojni sili na DAG na 25 juli 1947 godina za zazemawe na gradot Grevena be{e neuspe{en so golemi zagubi za DAG.

Vo tekot na operacijata "Terminus" vladinite sili prisilno preselija vo gradskite centri stotici iljadi `iteli od vnatre{nosta za {to }e stane posebno zbor vo ovoj tekst.

(Prodol`uva)


Gore

Copyright © 2002 "MAKEDONSKO SONCE"