KULTURA
Manastirskiot kompleks "Sv. Joakim Osogovski" kaj Kriva Palanka
DUHOVEN HRAM ISPOLNET SO MANASTIRSKA DU[A
Pi{uva: Mileva LAZOVA
- Pokraj brojnite razru{uvawa i obnovuvawa, manastirot "Sv. Joakim Osogovski" s# u{te uporno opstojuva.
M
anastirot "Sv. Joakim Osogovski" e vnedren vo `ivopisniot predel na mesnosta Sarandopor, vo podno`jeto na Kalin Kamen, na Osogovskata Planina. Ovoj monumentalen hram, kako {to simbolizira i samoto negovo ime, e posveten na Sveti Joakim koj `iveel kon krajot na XI vek, a po~inal vo po~etokot na XII vek.Imeto na Sveti Joakim naj~esto se spomenuva so imiwata na negovite sovremenici: Sveti Jovan Rilski, Sveti Prohor P~inski i Sveti Gavril Lesnovski. Poradi identi~niot na~in na hristijansko `iveewe, vo vid na anahoretsko (osameni~ko) mona{tvo, legendata gi smeta ovie ~etvorica svetiteli za bra}a.
Najverodostojni podatoci za `ivotot i ~udata na Sv. Joakim Osogovski, za osnovaweto na manastirot i manastirskiot `ivot dobivame od `itieto na svetitelot, so~uvano vo pove}e prepisi od
XV vek navamu. Kako osnova~ na manastirot vo vtorata polovina na XII vek se spomenuva sve{tenikot Teodor koj bil i prviot igumen na manastirot vo vremeto na vizantiskiot car Manojlo Komnen (1143 - 1180 godina). Spored legendata, po smrtta na negovata `ena, Teodor re{il `ivotot da go pomine vo post i molitva. Otkako na son bil pomazan od Sv. Joakim Osogovski, Teodor se potstrigol i se zamona{il pod imeto Teofan. Pedeset godini po smrtta na Sv. Joakim, na mestoto koe toj samiot si go odredil, monahot Teofan so pomo{ na mesnoto naselenie go podignal prviot hram kade gi smestil i mo{tite na svetitelot.Spored karlova~kiot rodoslov od
XVI vek kako prv istoriski dokument, srpskiot kral Milutin go podignal manastirot, me|utoa ovoj podatok verojatno se odnesuva na dogradbata, odnosno popravkite koi se vr{eni na manastirot vo prvata polovina na XIV vek. Od 1355 do 1394 godina manastirot bil materijalno pomognat i obnoven od velikiot vojvoda Konstantin Dejanovi} Draga{. Izvesen period manastirot go sledi nesigurna materijalna sostojba, a isto taka pogoden e i od silen zemjotres vo 1585 godina. No, pokraj ovaa nestabilnost, sepak manastirot bele`i kontinuitet vo kulturnoto i duhovnoto `iveewe. Potvrda za ugledot na osogovskiot manastir bile brojnite poseti na dr`avnici, veliko-dostoinstvenici, patopisci, donatori i vernici.
Konacite na "Sv. Joakim Osogovski"
Za vreme na Tursko-avstriskata vojna (1683-1718 godina) vo 1690 godina manastirskite zgradi bile razru{eni, a imotite razgrabani. Istata godina koga Turcite povtorno zavladeale so ovaa teritorija so pomo{ na toga{niot palane~ki beg - upravitel, dobile dozvola od Carigrad da go razru{at manastirot.
Zaslu`en za obnovata na manastirot "Sv. Joakim Osogovski" koj okolu vek i polovina ja ~ekal svojata revitalizacija e bogatiot prvenec na gradot Kriva Palanka, Axi Stefan Begligxija. Toj na mestoto na starata crkva od 1585 godina ja zapo~nal izgradbata na noviot hram od 1847 - 1851 godina vo vremeto na carot Sultan Hamid.