POLOVA ^AURA

Spored Ustavot na Republika Makedonija sekoj gra|anin so napolneti osumnaeset godini, se steknuva so izbira~ko pravo (pravo da bira i da bide izbran). Statistikata uka`uva na faktot deka 52 otsto od licata so visoko obrazovanie se `eni, a samo 46 otsto se ma`i. No, i pokraj toa `enata participira vo vlasta so skromni 7 otsto.

@enata mora da gleda vo idninata vo ramkite na demokratskata opredelba na na{eto op{testvo, da se identifikuva kako gra|anin i toa da go praktikuva kako pravo, no i kako obvrska i potreba, za{to na op{testvoto mu e potreben sekoj subjekt, veli Marija Jordanova, pretsedatel na Unijata na `enite na VMRO-DPMNE i pratenik vo Sobranieto na Republika Makedonija.

"Kontinuirano rabotime za pogolemo u~estvo vo organite na odlu~uvawe i organite na vlasta" - Mirjana Dimovska, pretsedatel na OO@M

Gra|aninot bez ogled na polot svoeto mesto treba da go gleda niz svojot produktiven odnos i davawe, a ne samo barawe kvalitet. De fakto `enata e pomalku zastapena vo politikata od pove}e pri~ini, a ne samo od polov aspekt. Pri~inite za nezastapenosta proizleguvaat od mentalitetot i realnata socijalno-ekonomska polo`ba vo koja{to se nao|a `enata. Ona {to e potrebno za nejzinata involviranost vo politikata e samata nejzina aktivnost, li~noto nejzino osloboduvawe od ramkite koi ja dr`at. Osloboduvawe od nejzinoto ~uvstvo na `enski objekt i inferiornost. @enata mora da go smeni svoeto odnesuvawe, svoite ~uvstva. Tuka ne stanuva zbor za pogolemi privilegii na ma`ite, zboruvame za sfa}awata na `enata. Zastarenite sfa}awa deka `enata treba da bide samo doma}inka, majka, da bide objekt privle~en za ma`ot. @enata e so intelektualni mislovni kapaciteti i potrebna e vo politikata i na emotivno-duhoven plan ima pogolemi sposobnosti za razlika od ma`ot. Sekoj ~ovek mo`e da postigne s# ako sebesi se smeta za sposoben i kreativen, voop{to ne e bitna polovata pripadnost. Jas sum lekar, pretsedatelka sum na Unijata na `enite na VMRO-DPMNE, prateni~ka vo Parlamentot, no uspevam da gi ispolnam i semejnite obvrski, duri i da go uredam dvorot vo mojata ku}a, ni potencira{e gospo|a Marija Jordanova.

@enata e polu~ovek koja mora da e nadvor, no mora i da e doma, a ma`ot ne mora. Kaj nea se javuva frojdovskiot "kompleks na kastracija", anomalija, nedostig na privilegiite {to gi ima ma`ot, {to ne e vrzan za domot kako {to e taa, na edno predavawe istakna sociologot Jovan Korubin.

So utvrdenata kvota od 30 otsto za zastapenosta na `enata na listite za izbor na pratenici i nejzina zastapenost vo site drugi strukturi, smetame deka nie kako SDSM mnogu dobro stoime vo pogled na stavot za politi~kiot anga`man i prisustvoto na `enata vo na{ata partija, istakna gospo|a Eleonora Petrova, koordinator na klubovite na `enite na SDSM. Za `al, vo Makedonija, politikata s# u{te e ma{ko zanimawe, s# u{te vladee balkanskata tradicija, pa taka `enata pokraj site kvaliteti ima nedostig na samodoverba. Ako Evropa te`nee kon potpolna ramnopravnost i so 50 otsto zastapenost na dvata pola vo site sferi na politi~kiot `ivot, toga{ zo{to i nie da ne stremime kon toa. @enata za da postigne ne{to mora dvojno pove}e da raboti od ma`ot, no i toa ne e problem za nea, decidna e vo svojot stav gospo|ata Petrova.

So delata na Marija Kiri, Sirimavo Bandarnaike, Terej{kova, Golda Meir, Indira Gandi, do "`eleznata" Ta~er, Tansu ^iler i red drugi istaknati `eni, `enata stanuva s# poramnopraven partner na ovoj re~isi falokratski rezerviran prostor na posilniot pol.

Istoriski gledano mnogu vreme bilo potrebno `enata da se zdobie so pravo na glas. So pravo na glas najnapred se zdobija damite na Nov Zeland vo 1893 godina, Finska vo 1907 godina, Norve{ka 1907, Germanija i Velika Britanija vo 1928 godina. Kaj nas polovata ramnopravnost e ozakoneta vo "Deklaracijata za osnovnite gra|anski prava, bez ogled na nacionalnosta, veroispovesta i polot", usvoena na Prvoto zasedanie na ASNOM na vtori avgust 1944 godina, a so Ustavot od 1946 godina `enata se izedna~uva so ma`ot vo site oblasti od dr`avniot, stopanskiot i op{testveniot `ivot.

Vo ramkite na permanentnata aktivnost za ramnopravno u~estvo na `enata vo procesot na odlu~uvaweto i vo organite na vlasta vo Republika Makedonija, {to sega iznesuva nezavidni 7 otsto, Organizacijata na organizaciite na `enite na Makedonija napravi sonda`a na stavovite na politi~kite partii vo vrska so ~lenot 31 od Predlog-zakonot za izbor na pratenici. Da potsetime, stanuva zbor za odredba, deklaracija {to }e go obvrze politi~kite subjekti {to }e u~estvuvaat na godina{nive parlamentarni izbori na svoite kandidatski listi da vklu~at "minimum 30 otsto kandidati od dvata pola", {to zna~i obvrska za u~estvo na `enite kandidati od najmalku 30 otsto, veli Mirjana Dimovska pretsedatel na OO@M. Op{testveno gledano bavno }e se dvi`ime ako ne ja sinhronizirame idejata. Ako dosledno i ~esno vo partiite se izvede strukturata na listite so 30 otsto zastapenost na `enata, toga{ tie i realno }e imaat mo`nost da u~estvuvaat vo vlasta. Politikata podrazbira edukacija, predispozicii, poznavawe na op{testvenite odnosi i nie ne sme za idejata za zalutani kombinacii vo politi~kite vodi, tuku za efektivno zanimavawe so politika, istakna Dimovska.

Liderite od dvanaeset makedonski partii potpi{uvaat za pogolemo u~estvo na `enite vo vlasta

Spored Savka Todorovska, pretsedatelka na SO@M, `enite spored Ustavot i zakonite gi u`ivaat site prava, no prakti~no vo strukturite na odlu~uvawe tie se malku. Aktivnostite na SO@M ne se vo nasoka na podobruvawe na statusot na `enata i nejzina emancipacija, tuku vo podobruvawe na odnosite me|u polovite, sfa}awe na ma`ite kako partneri. Faktot {to vo edna dr`ava kako [vedska kade `enite se prisutni so 50 otsto vo strukturite na odlu~uvawe i kade 200 ili 300 godini nemalo vojni, a nevraboteni se samo 4 otsto od naselenieto, se pojdovna osnova na SO@M za u~estvo na `enite vo vlasta.

So globalna strategija, a lokalno dejstvuvawe, so sproveduvawe na kampawi, seminari, rabotilnici smetam deka na{ata nevladina organizacija se dvi`i vo pozitivna nasoka, potencira{e gospo|ata Todorovska.

Slovenkata Sowa Lokar e vo me|unarodnata grupa vo Paktot za stabilnost koja se zalaga za ednakvi mo`nosti me|u ma`ite i `enite i sorabotuva so `enite od Vladata, nevladinite organizacii i so `enite odParlamentot. So ovaa programa se opfateni trinaeset zemji.

Realnata sostojba po ova `ensko pra{awe e lo{a vo Makedonija, no za deset godini rabotite }e se izmenat, bidej}i ste na dobar pat da go postignete toa, ni ka`a Sowa Lokar.