EKONOMIJA

Darko Arsov, direktor na Direkcijata za spre~uvawe na perewe pari

TRANZICIJATA SOZDADE POGODNA PO^VA ZA KRIMINALOT

Razgovarala: Renata MATESKA

Ne sme pove}e na crnata lista na me|unarodnata zaednica poradi nekooperativnost i nemawe zakonski odredbi, veli Darko Arsov, direktor na Direkcijata za spre~uvawe na perewe pari.

Vo ~len tri od Zakonot za spre~uvawe na perewe pari pod to~kata eden za "perewe pari" se smeta sekoe dejstvie na:

(a) Zamena ili transfer na imot so cel da se prikrie ili sokrie nezakonskoto poteklo na imotot;

(b) Prikrivawe ili prepravawe na vistinskata priroda, izvor, lokacija, upotreba i prenesuvawe na imotot steknat na nezakonski na~in;

(v) Steknuvawe, poseduvawe ili upotreba na imot od koe bilo lice za koe se znae deka takviot imot poteknuva od kriminalni aktivnosti i

(g) Pu{tawe vo optek, rasturawe i koristewe na protivpravno steknati pari za vr{ewe na zakonski dozvolena dejnost ili za steknuvawe imot na zakonit na~in.

 

MS: Zakonot e donesen kon krajot na avgust 2001 godina, a negovata primena startuva{e na prvi mart 2002 godina. Od analiti~arite stoi zabele{ka deka ne e donesen vo paket so najavuvanite zakoni za antikorupcija i za poteklo na imotot?

ARSOV: Zakonot za spre~uvawe na perewe pari e donesen minatata godina kon krajot na avgust i be{e ostaven prostor do prvi mart za site podgotvitelni aktivnosti za negova uspe{na implementacija. Okolu donesuvaweto na drugite dva zakona za antikorupcija i za poteklo na imot koj s# u{te ne e donesen vo site ovie dr`avi koi gi imame zemeno kako model za na{eto rabotewe nemame povrzanost pome|u ovie zakoni. Postavenosta na na{ata Direkcija kako administrativen organ koj{to pretstavuva posrednik pome|u finansiskiot sektor i nadle`nite organi MVR i Javnoto Obvinitelstvo, vrz osnova na dobieni soznanija, pravime analiza i gi dostavuvame do nadle`nite. Za zakonot za antikorupcija }e bide formirana Komisija od strana na Parlamentot koja }e bide nadle`na za korupcijata.

Spored preporakite na Me|unarodnata zaednica, ne stoi povrzanost so donesuvaweto na ovoj zakon so zakonot za antikorupcija i zakon za poteklo na imotot. Tie preporaki se vmetnati vo na{eto rabotewe.

MS: Ne se doneseni ni podzakonski akti i metodologija za vnatre{na kontrola?

ARSOV: Okolu podzakonskite akti na{iot Zakon za spre~uvawe na perewe na pari predviduva{e mo`nost za donesuvawe na eden podzakonski akt za vidot na informaciite koi{to subjetkite zadol`eni za toa vedna{ gi donesuvaat i toj be{e donesen pred prvi mart. Za preostanatite podzakonski akti, na{iot Zakon ne ostava prostor za nekoi od oblastite da se reguliraat so podzakonski akti. [to se odnesuva do Metodologijata za vnatre{na kontrola toa e navedeno vo samiot Zakon deka za na{eto rabotewe e nadle`no Ministerstvoto za finansii i Vladata na Republika Makedonija.

TUTORSTVO

MS: Zakonot e donesen pod pritisok na Svetskata banka i MMF. Kolkavo e nivnoto vlijanie vo kreiraweto na istiot?

ARSOV: Jas ne u~estvuvav vo donesuvaweto na Zakonot, no mo`am da ka`am deka do negovata implementacija aktivno so svoi soveti i eksperti u~estvuva{e i Svetskata banka. Se ima{e mislewe deka Zakonot e lo{, no so dene{nite postignati rezultati mo`eme da konstatirame deka Zakonot e dobar. Napravivme analiza i anga`iravme svetski eksperti me|u koi }e gi napomenam: Vasil Kirov od Bugarija, Klaudio Stroligo od Slovenija, Igor Barac od Hrvatska, kako i eksperti od Germanija i SAD koi utvrdija deka so isku~ok na nekoi nedostatoci, Zakonot e dobar. Na posledniot izve{taj na Plenarnoto Sobranie na Komitetot na eksperti za borba protiv perewe pari od`an 24-28 juni vo Strazbur, Makedonija e bez niedna negativna ocenka i e na oficijalnata lista na kooperativni zemji.

Od Evropskata agencija za rekonstrukcija dodeleni ni se 700.000 evra za dousovr{uvawe na Direkcijata. Imame i osum novi preporaki od me|unarodnata zaednica za borba protiv finansirawe na terorizmot.

Bez sorabotka so me|unarodnata zaednica, Direkcijata e osudena na propast, bidej}i pereweto pari e globalen problem.

MS: Vo vrska so ekipiranosta na Direkcijata, dali smetate deka imate dovolno stru~ni lu|e za spre~uvawe na pereweto na pari?

ARSOV: Nie sega sme ~etvorica mladi lu|e i dosega dobro funkcionirame, no spored sistematizacijata predvideni se {esnaeset vraboteni vo Direkcijata.

MS: Od 20.000 kriminalni dejstvija, okolu 1.000 se od ekonomsko poteklo. Na {to se dol`i ovoj fakt?

ARSOV: Republika Makedonija be{e zemja vo tranzicija, kade imavme premin od eden sistem vo drug. Vo tranzicijata se sozdade pogodna po~va za kriminalot i dodeka ne se zavr{i celosno procesot na transformacija }e imame vakvi kriminalni dejstvija koe se voobi~aeni i za drugite zemji vo tranzicija.

MS: Spored ekspertite, Zakonot ima niza nedore~enosti so razli~ni tolkuvawa?

ARSOV: Bitna e na{ata podgotvenost za eliminirawe na nedore~enostite i ottuka nie i anga`iravme tolku eksperti. No, toa ne se su{tinski pre~ki da ne funkcionira Zakonot i negova su{tinska kritika.

MS: Vo Zakonot ne e precizirano {to se smeta za cvrst dokaz?

ARSOV: Po nekolku meseci rabota napravivme analizi. Nie postavivme mehanizam na rabota vo sorabotka so dvajca obviniteli od Javnoto Obvinitelstvo. Nie izgotvuvame izve{taj, a ne krivi~na prijava. Eden predmet e kompletiran i dostaven do nadle`nite organi koi ponataka ja vodat rabotata. Rabotime na u{te dva-tri slu~ai, na dokompletirawe, a mo`e da se slu~i da nemame slu~aj perewe na pari, tuku finansiski kriminal {to e isto taka vo na{a nadle`nost.

ISKUSTVO

MS: Vo drugite zemji za direktor na edna vakva Direkcija poso~eno e iskustvo od najmalku deset godini. Vie zavr{ivte Ekonomski fakultet vo 2000 godina, prethodno rabotevte vo MVR vo Upravata za za{tita na Ustavniot poredok od pote{ki formi na organiziran kriminal. Dali se smetate dovolno kompetenten za Va{ata funkcija?

ARSOV: Site nie vo Direkcijata sme vraboteni spored kriteriumi na Ministerstvoto za finansii, a moeto prethodno rabotno iskustvo mi e od golema polza. Delata i postignatite rezultati }e govorat mesto mene.

MS: Postojat {pekulacii deka Zakonot se prolongira{e namerno za nekoi lu|e da gi legaliziraat somnitelnite zdelki?

ARSOV: Ne u~estvuvav vo donesuvaweto na Zakonot, no vo sporedbata so sosednite i bliski zemji, nie ne docnevme vo donesuvaweto na Zakonot, za razlika od docneweto od sedum godini vo sporedbata so Belgija i Francija.

MS: Vo Zakonot, isto taka, nejasno se definirani subjektite nadle`ni za otkrivawe na perenite pari?

ARSOV: Vo Zakonot stoi deka analizite se dostavuvaat do nadle`nite organi vo slu~ajov MVR.

MS: Koj e vinovnikot za masovnoto "perewe pari" vo dr`avava? Na{ata dr`ava be{e rangirana na mo{ne solidno mesto vo odnos na korumpiranosta.

ARSOV: Nie u~estvuvame na site konferencii vo vrska so ovaa tema i ne mo`e da ka`eme deka Makedonija po ni{to pove}e ne se razlikuva od drugite zemji vo tranzicija.

MS: Dali so Zakonot }e ja ubla`ime i namalime korupcijata i vo kolkava merka?

ARSOV: Korupcijata e sepak druga oblast, iako taa e povrzana so pereweto pari, no imame institucionalna podelenost. So formiraweto na Direkcijata za spre~uvawe na perewe pari nie pravime analizi i blagodarenie na cvrstata zakonska regulativa se prezemaat merki za spre~uvawe i zna~itelno namaluvawe na pereweto pari. Nie dosega imame napraveno 6.314 izve{tai za redovna transakcija vo ke{, imame 90 izve{tai za somnitelni transakcii spored Bankite, 787 izve{tai za carinskata uprava, ~etiri izve{tai od Slovenija i Hrvatska, dva izve{taja od Osiguritelna kompanija i anonimni izve{tai od gra|ani. Morame vo ovoj kontekst da ja naglasime bezrezervnata sorabotka {to ja imame so site banki koi vedna{ ni uka`uvaat na somnitelnite transakcii.

Kako problem na Direkcijata e pismenoto dostavuvawe na podatoci, no rabotime na toa vo idnina da imame elektronsko dostavuvawe i softver koj direktno }e gi analizira podatocite kako {to toa go imaat vo Slovenija kade {to Zakonot e donesen pred deset godini.

 

Okolu podzakonskite akti na{iot Zakon za spre~uvawe na perewe na pari predviduva{e mo`nost za donesuvawe na eden podzakonski akt za vidot na informaciite koi{to subjetkite zadol`eni za toa vedna{ gi donesuvaat i toj be{e donesen pred prvi mart. Za preostanatite podzakonski akti, na{iot Zakon ne ostava prostor za nekoi od oblastite da se reguliraat so podzakonski akti. [to se odnesuva do Metodologijata za vnatre{na kontrola toa e navedeno vo samiot Zakon deka za na{eto rabotewe e nadle`no Ministerstvoto za finansii i Vladata na Republika Makedonija.

Od Evropskata agencija za rekonstrukcija dodeleni ni se 700.000 evra za dousovr{uvawe na Direkcijata. Imame i osum novi preporaki od me|unarodnata zaednica za borba protiv finansirawe na terorizmot.

Bez sorabotka so me|unarodnata zaednica, Direkcijata e osudena na propast, bidej}i pereweto pari e globalen problem.

 


Gore

Copyright © 2002 "MAKEDONSKO SONCE"