IZBORNA DEMOKRATIJA SO ]OTEK I KUR[UMI?!

Koj gi slu{a izbira~ite? Vo momentiov nikoj, bidej}i dignitetot na parlamentarcite go uni{tija la`livite politi~ari. Tie kockata ja frlija u{te vo 1990 godina. Potoa s# be{e kocka. Vo 1990 godina glasaweto so paso{i {irum ja otvori portata za raznoraznite izborni manipulacii. Vo 1994 godina, reformiranite komunisti na Crvenkovski, na Makedonija & podarija falsifikat. Vpro~em, toa podocna go prizna i stariot volk, Stojan Andov, koj za `al, kako i obi~no {to se slu~uva so politi~arite koga ne treba prizna deka imalo falsifikuvawe na izborite. Na istite izbori vo "Kisela Voda" vo Skopje za prv pat bea razmeneti tupanici. Za ovoj incident vo policija }otek izede bratot na toga{niot generalen sekretar na VMRO-DPMNE, Boris Zmejkovski. Na lokalnite izbori vo 1996 godina, vo OU "26 juli" se stepaa Amdi Bajram i vnukot na Faik Abdi. Izbira~ite malku zdivnaa vo 1998 godina, no na pretsedatelskite izbori vo 1999 godina atmosferata se v`e{ti. Podocna taa kulminira{e na lokalnite izbori 2000 godina. Kone~no nasilstvoto zavladea vo Makedonija. Na terorot i na bicepsite politi~arite im po`elaa dobre dojde.

Na 10 septemvri 2000 godina, za vreme na prviot krug na lokalnite izbori, vo nekolku op{tini se slu~ija te{ki incidenti koi ostavija temni i dlaboki damki vrz izborite. Vo Debar se slu~i mo{ne te`ok incident vo koj, vo presmetka na dve grupi, so ogneno oru`je e ranet eden aktivist na PDP. Vo isto vreme, vo Kondovo vo prestrelka se raneti tri ~lena na izbira~kiot odbor, a podocna se potvrdi deka edno lice zaginalo. Toga{ premierot Georgievski za da ja zatskrie vistinskata situacija na terenot mu frli rakavica na Crvenkovski. Georgievski oceni deka ovie izbori imaat referendumski predznak i povtori deka li~no }e se zalo`i za predvremeni izbori, ako vladinata koalicija osvoi 10 otsto pomalku glasovi od obedinetata opozicija. Vo takva napnatna i krajno vlo{ena politi~ka situacija pove}e od 1,6 milion izbira~i vo 123 op{tini vo RM trebaa da re{at za koi od 498-te kandidati za gradona~alnici i 590-te listi za sovetnici }e go dadat svojot glas.

Vo op{tinite vo koi preovladuva albansko naselenie, se vode{e klasi~na vojna me|u aktivistite na DPA i na PDP. Sostojbata najlo{a be{e vo Debar, kade {to spored odredeni informacii, aktivist na DPA go zastrelal i go ranil svojot rival od PDP. Po ovoj incident glasaweto vo site pet op{tini vo Debar be{e prekinato poradi skr{eni glasa~ki kutii i stravuvaweto na gra|anite da izlezat da glasaat. Spored o~evidci, na pove}eto glasa~ki mesta bile prisutni grupi aktivisti od dvete partii, a vo nekoi mesta bile ispokr{eni site glasa~kite kutii.

Nemila scena se slu~ila i vo selo Kondovo. Prvi~nite ocenki na PDP bea deka vo Op{tinata Kondovo, grupa reketari na DPA, od ogneno oru`je pukale i ranile tri ~lena na Izbira~kiot odbor. Dvajca od niv bile hospitalizirani vo Voenata bolnica vo Skopje, a tretiot koj podocna po~ina, bil vedna{ prenesen vo Urgentniot centar vo Klinikata za hirurgija vo Skopje. Istiot izvor potencira{e deka eden od reketarite {to pukal vo ~lenovite na Izbira~kiot odbor e telohranitelot na zamenik-ministerot za vnatre{ni raboti, Refet Elmazi. Podocna ovaa partija podgotvi podetalen izve{taj koj se razgleduva{e na tri sobraniski komisii. No, za nego parlamentarcite raspravaa duri na 27 septemvri 2000 godina. Spored ovoj izve{taj na PDP, za vreme na vikendot koga se odr`uvaa lokalnite izbori, na sloboda od zatvor bile pu{teni poznati osudenici za te{ki krivi~ni dela koi za vreme na glasaweto rabotele vo obezbeduvaweto na DPA za vreme na glasaweto. PDP upati seriozni obvinenija na smetka na ministerot za pravda, Xevdet Nasufi, i zamenik-ministerot za vnatre{ni raboti, Refet Elmazi, koi "im davale direktivi i gi koordinirale grupite nasilnici".

"Vie nema {to da barate vo Vele{ta. Ovde Nasufi e zakon i }e pravime kako {to sakame", im odgovoril pretsedatelot na op{tinskata Izborna komisija na pretstavnicite od PDP koga ovie do{le da mu se po`alat za incidentite vo taa Op{tina, se veli vo izve{tajot na partijata.

"Na izbira~kite mesta 1.859 i 1.860 u{te vo po~etokot na glasaweto se pojavija pet vozila polni so vooru`eni kriminalci predvodeni od Garip Kaba, pretsedatel na stru{kiot razgranok na DPA i negoviot blizok rodnina Dilaver Bojku-Leku, poznati kako predizvikuva~i na incidentite na pretsedatelskite izbori, kako i Bajram ]ira so u{te trojca osudenici za te{ki krivi~ni dela koi od izdr`uvawe na zatvorskite kazni na 10 septemvri bea pu{teni na vikend otsustvo". Ovaa grupa nasilnici vleguvala vo prostoriite kade {to se glasalo i im se zakanuvale na ~lenovite na izbira~kite odbori od PDP so zborovite: "]e vidite {to }e pravime do krajot na glasaweto! }e se uverite deka nie sme zakon vo Republika Makedonija!". Ovaa grupa, spored informacijata na PDP, ne{to podocna po~nala i masovna tepa~ka so selanite, pukala od ogneno oru`je i go uni{tuvala glasa~kiot materijal vo Labuni{ta. Vo informacijata bea opi{ani desetici pogolemi i pomali incidenti na glasa~kite mesta i prekr{uvawa na izbornata procedura. Vo izve{tajot na PDP bea navedeni primeri na pove}ekratno glasawe, kr{ewe glasa~ki kutii, odzemawe na izborniot materijal, predizvikuvawe masovni tepa~ki, prestrelki, pa s# do pu{tawe osudenici za te{ki krivi~ni dela na vikend otsustvo za da mo`at da gi teroriziraat glasa~ite.

Na 8 oktomvri 2000 godina, za vreme na preglasuvaweto od vtoriot krug na lokalni izbori, vo Ohrid se povtori scenarioto. No, sega za da ne bidat pokusi od Albancite, silite gi odmerija SDSM i VMRO-DPMNE. Pet lica bea povredeni od ogneno oru`je, od koi edno be{e vo `ivotna opasnost. Vo dvata incidenta {to se slu~ija pri preglasuvawe na dve glasa~ki mesta za izbor na gradona~alnik na Ohrid pote{ko be{e povreden Aleksandar Minov, koj ima{e prostrelna rana vo glavata. Me|u polesno povredenite lica be{e i Vasil Ristevski, pretsedatel na Socijalisti~ko-hristijanskata partija. Incidentite se slu~ile na glasa~kite mesta kaj mladinskiot hotel "Magnus" i OU "Bratstvo" vo naselbata Leskaica. Zasega e neizvesno koj go predizvika incidentot na glasa~koto mesto kaj "Magnus". Izbornite {tabovi na SDSM i na VMRO-DPMNE me|usebno se obvinuvaa za ohridskite incidenti, a Vlado Bu~kovski, toga{en {ef na Izborniot {tab na zdru`enata opozicija, za slu~uvawata vo Ohrid gi obvini reketarite na VMRO-DPMNE, koi pod za{tita na policijata so ogneno oru`je ranile dvajca aktivisti na opozicijata.

Liceto so prekar Nefi e poznat predizvikuva~ na incidenti i ova ne go pravi prvpat na izborite. Toa lice puka{e vo gra|anite so pi{tol i so avtomatska pu{ka. Primenata na nasilstvo e strategija na VMRO-DPMNE, vo koja se vklu~eni i policijata i MTV. So ogled deka ne mo`at da pobedat so brojot na glasovite, pobedata sakaat da ja postignat so iskr{eni glasa~ki kutii, so ispukani kur{umi i so povredeni gra|ani, izjavi Bu~kovski.

Za razlika od nego Op{tinskiot komitet na VMRO-DPMNE vo svoeto soop{tenie do javnosta, naveduva deka vo blizinata na glasa~koto mesto 13-11, pretsedatelot na Izbornata komisija vo Ohrid, Jovan Kostoski, kako i vo prethodniot krug na glasawe, gi legitimiral glasa~ite na izbora~kite mesta.

Ohrabreni od ovoj poteg, kako i od prisustvoto na liderot Branko Crvenkovski, reketarite na SDSM, dojdeni vo Ohrid od cela Makedonija, upotrebija oru`je. Vo incidentot se povredeni ~etvorica ~lenovi na VMRO-DPMNE i slu~ajni minuva~i, se potencira{e vo soop{tenieto na OK VMRO-DPMNE. Spored istoto soop{tenie, na liderot na SDSM dru{tvo mu pravele Dimitar Buzlevski, Qup~o Mihajlovski-Xango i Ilija Ilovski. Vo vrska so ovoj nastan Blagoja Siljanoski od SDSM - Ohrid izjavi: Vo tekot na celiot den izbegnuvavme incidenti so reketarite na VMRO-DPMNE. Otkako vidoa deka glasaweto na izbira~kite mesta ne se odviva spored nivnite o~ekuvawa, re{ija da napravat incident. Pukaa vo lu|e, a policijata seto toa mirno go gleda{e.

Izborniot {tab na VMRO-DPMNE vo Ohrid vinata ja prefrli na aktivistite od opozicijata. Vo {tabot tvrdea deka vooru`enata presmetka prv ja po~nal Qup~o Mitrovski, nositel na sovetni~kata lista na opozicijata vo Ohrid. Dodeka pak Stoj~e Traj~eski, Krste Tofiloski, aktivisti na SDSM, izjavija deka bile napadnati vo nivnoto vozilo "punto". Napa|a~ite po~nale da gi udiraat so tupanici i so pi{tol i tie edvaj izvlekle `iva glava. Ne znaeme koj to~no n# napadna, no pretpostavuvame deka ne bea od Ohrid, komentira{e Krste Tofilovski po povod nemiliot nastan. Dime Popovski, aktivist na SDSM, re~e deka napa|a~ite imale pove}e vozila me|u koi i edno "audi" na MVR, pri {to najagresivno bilo liceto so prekar Nefi. Vasil Risteski izjavi deka bil napadnat kaj izbira~koto mesto kaj Leskaica. Pred mene zastanaa 3-4 vozila od koi izlegoa lu|e vooru`eni so pi{toli i vedna{ me napadnaa. Me udrija so pi{tol po glavata, a potoa mi ja uni{tija i kolata. Pri~ina za napadot e toa {to ne glasav za kandidatot na VMRO-DPMNE. Napa|a~ite zboruvaa makedonski i albanski, potencira{e Risteski.

Pretsedatelot na VMRO-DPMNE za Ohrid, Ruben Naumovski, toga{ kategori~no gi otfrli site obvinuvawa deka nivnite aktivisti gi isprovocirale incidentite. Naprotiv, toa go napravija reketarite na SDSM. Otkako bilo dogovoreno da se povle~at site aktivisti vo blizina na glasa~kite mesta, lu|eto na SDSM od kolite upatija pogrdni izvici kon na{ite aktivisti. Koga na{ite lu|e se upatija kon niv, aktivistite na SDSM, koi bea vo avtomobilite, izvadija pi{toli i po~naa da pukaat.

Vakvata slika e najgolemata opasnost za slednite parlamentarni izbori vo Makedonija. Dosega liderite samo deklarativno se zalagaat za fer i demokratski izbori. No, nivnite "ku~iwata na vojnata" ne miruvaat. Partiskite vojnici gi ostrat zabite, a izbira~ite se podgotvuvaat da go izedat celokupniot sram na parlamentarnata demokratija. Kolku toj }e bide golem zavisi od mudrosta na glasa~ite, no i od `elbata na liderite na partiite. Kockata e frlena, ostanatoto im ostanuva na kockarite.