PRIVATIZACISKI PREVIRAWA OKOLU FAS

Vo korist na celata dr`ava e zagubarot FAS da se prodade najpovolno i {to pobrzo da se prodol`i so proizvodstvoto na vozila, za koi pobaruva~ka postoi, no proizvodstvo nema s# dodeka ne se re{i problemot so privatizacijata. Me|utoa, ova pra{awe s# u{te "visi vo vozduh", a {tetata pa|a kako na vrabotenite, taka i na dr`avata.

Prviot tender za proda`ba e objaven pred dva meseca. Na prviot tender se prodava{e samo halata za proizvodstvo na avtobusi. Spored pretsedatelot na Sindikatot, na prviot tender ve}e imale dobra ponuda od potencijalen investitor koj go ispu{til prviot tenderski rok i koj nudel 7,5 milioni evra. Toa bila sosema prifatliva ponuda koja ja nudela kompanijata "Uni Taers" od Ju`na Koreja. Objaveniot tender ne pomina bez problemi. Bugarskata firma "Mariner" be{e potencijalen kupuva~ kako i bugarskata kompanija "Bulmak" od Varna. "Bulmak" se zakani so tu`ba za za{tita na zakonitosta, smetaj}i deka nejzinata ponuda na tenderot bila i pogolema i podobra od onaa na konkurentot od Burgas. Za "Bulmak" postapkata na ste~ajniot sudija na FAS za svikuvawe Sobranie na doveriteli, pred koe e stavena na razgleduvawe samo ponudata na "Mariner", pretstavuva vistinska drskost i e protivzakonska. Kupuva~ot od Burgas na tenderot izleze so ponuda od 1,2 milioni evra za skopskata "Karoserija" i obvrska da zadr`i na rabota 550 vraboteni. Ponudata na prvorangiraniot "Bulmak" be{e otfrlena, za{to ne dostavil navreme bankarska garancija od 6,9 milioni evra i studija za razvoj.

Rabotnicite bea kategori~ni po nikoja cena da ne ja davaat fabrikata tolku evtino. Procenkata od 9,2 milioni evra spored vrabotenite e nerealna i fabrikata vredi mnogu pove}e. Spored niv fabrikata ~ini najmalku okolu 40 milioni evra. Svoeto nezadovolstvo go izrazija preku blokada na Osnovniot sud Skopje 2 so barawe da se spre~i Sobranieto na doveriteli da ja prifati ponudata na "Mariner" kako {to prethodno odlu~i Odborot na doveritelite. Vrabotenite baraat razre{uvawe od funkcija na pretsedatelot na Odborot na doveriteli, Jovo Vangelovski, i ste~ajniot upravnik Vladislav Tamburkovski, za{to ne vr{at pravilna i realna procenka za FAS.

Vo sudot e ve}e donesena odluka za odbivawe na ponudata poradi mnogu niskata ponudena cena, so {to se soglasija 71 otsto od doveritelite. Pokraj toa, Ste~ajniot sovet go zadol`i Odborot na doveriteli da sozdade novi uslovi i na~in na proda`ba na FAS, t.e. da raspi{e nov tender. Zna~ajna uloga tuka odigra i premierot Qub~o Georgievski so li~na urgencija da se odi na nov tender i da se izleze vo presret na barawata na vrabotenite, a ne da se odi protiv nivnata volja. Ministerot za finansii, Nikola Gruevski, pak ostana na stavot deka noviot tender nosi nov rizik.

Pretsedatelot na Sindikatot izjavi deka nema da dozvoli FAS da bide prodadena na firma koja ima namera da go rasprodade imotot i zgradata. Ona {to e najva`no za vrabotenite e da se odbere kupuva~ podgotven da plati realna cena za fabrikata, da se prodol`i so proizvodstvo na avtobusi i da se zadr`at {to pogolem broj vraboteni.

Novko Trajanov, pretsedatel na Sindikatot istaknuva deka pozadi barawata na vrabotenite ne stoi nitu edna politi~ka partija. Prviot tender zavr{i so neuspeh. Toj e poni{ten i se raspi{a nov.

Ministerot za ekonomija, Besnik Fetai, im pora~a na vrabotenite vo FAS seriozno da gi razgledaat ponudite, za{to Vladata nema namera da raspi{uva tret tender.

Vtoriot tender e objaven na 18 juli kako nov me|unaroden tender za proda`ba na FAS. Rokot za dostavuvawe na ponudite e opredelen najdocna do 20 avgust. Po~etnata cena vo tenderot ne e opredelena, objektite se prodavaat bez nikakvi obvrski, a ne e predvideno ni vra}awe na rabota na porane{nite vraboteni. Za razlika od prviot, na vtoriot tender se prodava celiot imot na FAS. Zatoa se raspi{ani dva javni tendera. Vo prviot se prodava proizvodstvenata celina koja opfa}a zgradi i oprema na povr{ina od 29.000 kvadratni metri. Za ovoj del od prijavenite kompanii se o~ekuva bankarska garancija od 30.000 evra. Na vtoriot tender se prodavaat drugite objekti vo koi posebno atraktivna e upravnata zgrada vo Skopje blizu "Skopski saem" za koja se o~ekuva bankarska garancija od 20.000 evra, a za benzinskata pumpa, magacinot, prodavnicata, kompjuterskiot centar i preostanatite objekti se o~ekuvaat od 1.000 do 5.000 evra. Odlu~uva~ki kriterium }e bide visinata na ponudenata cena, a dokolku se slu~i dva ponuduva~i da istapat so ista cena, toga{ odlu~uva~ki }e bide brojot na vrabotenite {to }e se zadr`at vo fabrikata.

Me|utoa, vrabotenite se protivat i baraat poni{tuvawe i na vtoriot tender. Na 29 juli povtorno so protest pred Osnovniot sud Skopje 2 baraa razre{uvawe na Jovo Vangelovski i Vladislav Tamburkovski. Spored niv tie se glavnite vinovnici za s# {to ja sna{lo fabrikata, za neserioznosta pri likvidiraweto i nastojuvawata FAS da se prodade na "Mariner". Za propasta na fabrikata otvoreno ja obvinija vlasta, i sega{nata i porane{nata.

Vsu{nost, vrabotenite smetaat deka sega ne e vreme za proda`ba preku tender raspi{an pred da po~ne predizbornata kampawa. Rokot na tenderot zaka`an za 20 avgust treba da se odlo`i do zavr{uvaweto na izborite. Ona {to go postavuvaat kako ultimatum dokolku se prodade fabrikata na vtoriot tender e da se isplatat nivnite pobaruvawa. Prakti~no toa zna~i noviot gazda da im garantira isplata od 4,2 milioni evra za neisplateni plati i pridonesi od 1994 godina kako i primawe na rabota minimum 700 lu|e. I, normalno, da se prodol`i so proizveduvawe avtobusi.

So proda`bata ne treba da se brza i treba da se odlo`i za ponatamu. Za{to sega vo letnite meseci i vo vreme na predizbornata kampawa potencijalnite investitori ne mo`at da reagiraat dovolno brzo, najavi sindikalniot lider na FAS. Ona na {to treba da se insistira na vtorata proda`ba e da se postigne maksimalna cena, nasproti ponudenata cena na prviot tender. Ne e ispolneto osnovnoto barawe na vrabotenite za smena na ste~ajniot upravnik i pretsedatelot na Odborot na doveriteli, iako pominaa pove}e od mesec ipol, od 6 juni pa navamu. Vrabotenite potenciraat deka FAS vredi pove}e od 40 milioni evra, no tie }e bidat zadovolni i so 10 milioni evra, so toa {to vo toj iznos prioritet da se dade na nivnite pobaruvawa.

Od druga strana, pak, nastapuvaat licata koi vrabotenite insistiraat da gi smenat so svoe objasnuvawe za nastanatite problemi i obvinuvawata upateni na nivna smetka. Za Novko Trajanov, kako pretstavnik na vrabotenite preku Sindikatot, upatuvaat zabele{ka deka toj gi smenil site direktori vo FAS. Po ova po~nal nadolniot trend na fabrikata. Argumentiraat deka na posledniot protest na 29 juli, prisustvuvale samo okolu 190 vraboteni {to od vkupnite 1.176 e edna {estina. Toa, spored nivnoto mislewe, zna~i deka interesite na pogolemiot broj vraboteni ne se poklopuvaat so interesite na Novko Trajanov. Obvinuvawata prodol`uvaat vo nasoka na toa deka e toj ~ovek pred penzija i "normalno" go interesiraat samo parite, a ne interesite na fabrikata.

Za razlika od negovite prioriteti, pove}eto rabotnici gi interesira ne tolku cenata kolku prodol`uvawe na proizvodstvoto i vra}awe na lu|eto na rabota.

[to se odnesuva do kritikuvanata cena od 1,05 milioni evra treba da se zeme predvid deka taa se odnesuva samo na proizvodstveniot del na FAS, {to e edna tretina od vrednosta, a vo toj iznos ne se vkalkulirani preostanatite objekti koi i ne bea ponudeni na prviot tender. Nivno mislewe e deka tokmu drugite objekti }e gi zainteresiraat malite i ponemo}ni finansiski investitori.

Na tenderot koj e otvoren do 20 avgust, do 12 ~asot, dosega tenderska dokumentacija podignale tri potencijalni kupuva~i, no se o~ekuva do posledniot rok da se dostavat pove}e ponudi. Pritoa se naglasuva deka ne se prifa}aat prepora~ani pratki so posleden datum, so cel da se izbegnat mo`nite {pekulacii. Problemot okolu prifa}aweto ili poni{tuvaweto na vtoriot tender s# u{te ostanuva nere{en, iako ve}e se nabli`uva posledniot rok za dostavenite ponudi.

Na{ata zemja, kako zemja vo tranzicija, osobeno vo vreme na politi~ki izbori i previrawa, za stranskite investitori pretstavuva eden vid trusno podra~je. S# dodeka ne se stabilizira politi~kata scena, pod nalet na manevrite na politi~kite partii, postoi i golem procent na nedoverba vo privatiziraweto na sega aktuelnite zagubari.