"Во еден број митолошки песни присутни се и небеските тела, како и некои природни појави: сонце, месечина, ѕвезди, потоа дожд, ветер, молња и сл. Сите тие се јавуваат како одухотворени или антропоморфни суштества. Стапуваат во меѓусебни контакти, се женат, имаат деца и т.н." (Марко Китевски: "Прилози за македонскиот фолклор", Скопје, 1989, стр. 33).

Мислам дека нема потреба да пренесуваме извадоци од античката митологија затоа што е сосема добро познато дека и таму небесните тела и природните појави се персонализирани.

Овој мотив е спомнат во приказната под наслов "Госпо коа и создаваше луѓето" (Марко К. Цепенков: "Светот на приказните", Мисла, Скопје, 1982, стр. 295). Во неа читаме:

Главен сегмент што го има и во античката и во македонската приказна е токму правењето на човекот од кал и тоа според ликот на бог.

Инаку, и според Библијата човекот е создаден од Бога од земјиниот прав, а подоцна Бог му го ја вдахнал душата (Книга на Постанокот 2,7). Теолозите ова со право го сметаат како научна вистина ако се земе предвид фактот дека сите состојки што ги содржи човековото тело се среќаваат и во земјата.

Но, најнапред да кажеме нешто за ламјата во македонскиот фолклор. И ламјата главно се среќава во македонските народни песни и приказни. Откако прави анализа на нејзиното појавување во македонските народни умотворби, нашиот фолклорист д-р Кирил Пенушлиски во врска со особините на ламјата пишува:

"Ламјата спаѓа во лошите демони што се секогаш непријателски расположени кон луѓето, за разлика од змејот. Во народната фантазија ламјата е замислена како огромна змија со повеќе опашки и со три или девет глави. Во некои верувања таа исто така има форма и на гуштер. И секогаш кога ќе и се отсече една глава на местото израснува друга. Ламјата живее во тајни места, дупки и пештери, во планини, потоа во длабочините на езера и мориња" (д-р Кирил Пенушлиски, "Митот и фолклорот", Скопје, 1996).

Д-р Марко Китевски наведува и други особини за ламјата:

"Во народните приказни ламјата ја запира водата и за да ја пушти бара од луѓето секој ден по еден човек. И најчесто кога ќе треба да ја изеде царската ќерка, ќе се најде некој јунак кој ќе ја убие и ќе стане царски зет" (Марко Китевски: "Прилози за македонскиот фолклор", Култура, Скопје, 1989 год., стр. 23).

И понатаму:

"Во народното верување ламјата останала како опасност за посевите... Марко Цепенков забележал дека 'Во време кога цутат житата ако падни некое утро магла по поле, како што паѓа во зима, житото ќе го испиела и жудливо ќе останело и многу малце ќе било. (Во таа магла имало една ламја што ќе го испиела житото, велат старите)" (М. Китевски, исто како претходното).

И понатаму:

"Во околината на Гевгелија ламјата ја замислувале со голема уста, јазик и заби, со крила, четири нозе и долга опашка, што јаде луѓе, а особено деца." (Марко Китевски: "Прилози за македонскиот фолклор", Култура, Скопје, 1989 год., стр. 24).

Одделни особини на ламјата се претставени и во приказната под наслов "Четириесетте царски синои и четириесетте снаи, големата змија, ламјата, Арапо, царо и дервишот" (Цепенков, цит. дело стр. 91). Овде е даден следниот опис на ламјата:

Ламјата се среќава и во умотворбата во која Мирче војвода се биел со кучката-ламја (Душко Наневски: "Раѓање на метафората", Скопје, 1982, стр. 84).

Ламјата се среќава и во приказната "Кучка-ламја" (д-р Стојан Ристески "Преспа под Албанија", цит. дело, стр. 109). Во оваа приказна Дете-голомеше ја победува кучката-ламја.

Овде е и приказната "Човеко со рипчето" во која е застапен мотивот кога кучката-ламја не им пуштала на луѓето од еден град вода за пиење, ако не и давале по една девојка на ден да ја јаде. Подоцна некое момче со итрина ја отепало ламјата и и го отсекло јазикот (д-р Стојан Ристески "Преспа под Албанија", цит. дело, с. 91).

Кај Кузман Шапкарев се среќава умотворба во која Крали Марко убива морска ламја (Шапкарев 21, цит. според Душко Наневски, цит. дело, стр. 84). Оваа ламја дошла од морето во Солунско Поле за да го проголта машкото дете на Марко и да оди на Маркови кули. Ламјата го голтнала детето на Марко, а Марко пошол по неа, ја стигнал и и го распорил срцето, по што го извадил своето машко дете оттаму.

Мислам дека нема што да се додаде во констатацијата дека името и некои од карактеристиките на ламјата во македонскиот фолклор се наследени од античката митологија. Впрочем ова го констатира и д-р Марко Китевски, кој вели:

"Ламјата од нашите верувања има многу сличности со митолошкото суштество Ламија... Ламија е суштество авет кое на луѓето им ја цица крвта и се храни со нивните срца. Грдотијата на Ламија е пословична; таа живее длабоко во земјата или во шуми и провалии. Ламија е ќерка на Бел и Либија; најпрвин била исклучително убава девојка, која ја сакал Зевс, но љубоморната Хера ја казнила со лудило во кое таа ги истепала своите деца. После овој страшен настан Ламија од болка огрдела и животот го минувала без сон, а единствено задоволство и било на мајките да им ги зема децата... Од сево ова може да се види дека митскиот лик на ламјата не можел во целина да биде пренесен од словенската прататковина. Тој лик израснал со мешање на верувањата што Словените ги донесле со себе со оние верувања што ги имале староседелците." (Марко Китевски, "Прилози за македонскиот фолклор", цит. дело, стр. 25 и 26).

Одделни особини на ламјата во македонскиот фолклор се преземени и од митолошкото чудовиште хидра. Со ова суштество борба водел Херакле кој добил задача да ја уништи хидрата. Карлос Парада вака ја опишува хидрата:

Парада дава опис на хидрата и за време на нејзината борба со Херакле, па вели:

Ако се спореди овој опис на хидрата со претходно наведениот опис на ламјата од македонските народни умотворби, ќе се видат забележителни поклопувања. Овде најнапред е поголемиот број глави. Видовме дека ламјата се среќава како чудовиште со девет глави, а исто било и со хидрата. Понатаму и кај ламјата и кај хидрата, отсечената глава се заменувала со друга, која растела на нејзино место. Заеднички сегмент е и местото на живеење. Хидрата живеела во водените длабочини, а исто било и со ламјата (во некои умотворби и таа живеела во водени длабочини). Понатаму и хидрата и ламјата биле налик на змии (хидрата имала змиски глави). На крајот и хидрата и ламјата биле убиени од јунак.

Од ова може да се заклучи дека ламјата во македонскиот фолклор содржи елементи од античките митолошки чудовишта ламја и хидра.

Значи, еве уште еден мотив наследен од културата на античките Македонци.