Островот Голем Град што се наоѓа на Преспанското Езеро, иако е истражуван уште од 1967 година, сепак за археолозите и за јавноста се уште претставува недоистражена мистерија. Минатогодишните истражувања на островот Голем Град на некој начин се продолжување на се она што е досега сработено. Неодамнешните доистражувања на некои пунктови останале недокомплетирани во археолошката докуметација, но и археолошко-научно се уште не се дефинирани.

Првото место што го одбравме за истражување беше некрополата која се наоѓа источно од црквата "Свети Димитрија", а потоа и самата црква, додава професор Битракова - Грозданова. Иако истражувањата ги реализиравме со одредени прекини, сепак по секоја археолошка кампања доаѓавме до добар резултат. Од досегашните истражувања можеме да кажеме дека животот на Голем Град може да се следи од почетокот на III век пред новата ера до XIV век во новата ера. Иако Голем Град е населба, сепак, го нарекувам "живот". Населба е во почетокот, односно во III, II, I век пред римската епоха, а потоа и од I век на антиката до VI век функционира како населба, бидејќи има остатоци од куќи. Исто така, откриена е и некропола која е датирана од целиот римски период. За жал, некрополата од хеленистичката епоха се уште не е откриена и по неа трагаме. Потоа некрополата продолжува да постои и во средниот век што значи дека и понатаму служи за погребување, меѓутоа нема населби. Ова покажува дека по VI век престанал животот, односно населбата, но од IX век како да се обновува животот, не како населба, туку само како култен простор каде што се градат цркви и кој служел и за погребување на оние коишто сакале да бидат таму погребани.

Откриени се шест цркви од кои две се од ранохристијанската епоха - едната од почетокот на V век, а другата од VI век, потоа црквите "Свети Димитрија" и "Свети Петар" и уште две чии имиња се уште не се познати, но се градени подоцна. Кај црквата "Свети Петар" откриен е живопис и самиот објект претставува едно историско-уметничко дело коешто не припаѓа на археологијата, бидејќи тој објект беше сочуван.

Други објекти каде што вршевме археолошки ископувања, е на пример црквата "Свети Димитрија" во која иако е срушена, сепак пронајдовме фрескоживопис, додава професор Вера Битракова - Грозданова. Покрај фрагментите од фреските, пронајдовме и уште една многу интересна појава, еден објект којшто во доцната антика со сигурност служел како цистерна и се наоѓа на јужниот дел на островот. Дека станува збор за цистерна потврда се и откриените канали за проток на водата. Меѓутоа, таа правоаголна градба со сите елементи кои ја следат во средниот век веќе немала никаква употреба затоа што населбата веќе не постоела, но кога доаѓаат монасите ја забележуваат оваа градба која била доста добро сочувана, ја преградуваат, ја преуредуваат, и даваат олтарен простор и ја живописале. Кога не би ги нашле овие фрески, не би знаеле дека станува збор за црква. Интересно е да се каже дека ранохристијанската епоха, што значи христијанизацијата на таа античка населба, започнува некаде кон IV век кога имаме градење на ранохристијански базилики. Една од нив дури има и мозаик. Јасно дека ние пронајдовме и многу монети од III век пред новата ера, од населби кои тргувале со овој остров, потоа монети од градовите на грчки колонии од јадранскиот брег, од римската епоха, од рановизантиската, односно од времето на Јустинијан. Исто така, пронајдена е и сребрена монета во еден од гробовите од времето на Волкашин, а потоа и во цистерната - црква изградена од монасите пронајдена е монета од унгарски владетел. Интересно е што монетата на Волкашин беше пресечена напола што значи дека служела како предмет што симболизирал пренесување на душата на оној свет.

Gore

Copyright © 2002 "МАКЕДОНСКО СОНЦЕ"